27.2.15

Η πτώχευση του 1932

                                              

Ελευθέριος_Βενιζέλος
του Παντελή Καρύκα
Συγγραφέα – hellasforce.com

Η οικονομική κρίση της Ελλάδας και η πτώχευση του 1932, ήταν αποτέλεσμα ενός συνδυασμού εσωγενών και εξωγενών παραγόντων. Οι σημαντικότεροι αυτών ήταν η οικονομική κρίση του 1929, αλλά και η σύνδεση της Ελλάδας, μέσω της πολιτικής Βενιζέλου με τη Γαλλία και την εμμονή του στην τήρηση του κανόνα του χρυσού. Έτσι την ώρα που οι άλλες οικονομίες άρχιζαν να ανακάμπτουν από το μεγάλο κραχ του 1929, η Ελλάδα και η Γαλλία μόλις έμπαιναν στο μάτι του κυκλώνα. Επίσης σημαντικός παράγοντας ήταν, για μια ακόμα φορά, ο υπερβολικός δανεισμός και ο ρόλος των τραπεζών.
Μετά το 1922, όλες οι κυβερνήσεις είχαν στραφεί στον εξωτερικό δανεισμό, λαμβάνοντας, μεταξύ των ετών 1922-32, συνολικά πάνω από 15,5 δις δραχμές, θεωρητικά. Γιατί στα κρατικά ταμεία έφτασαν τα 13,5 δις. Τα υπόλοιπα έγινα προμήθειες εντός και εκτός. Το μέσο ονομαστικό επιτόκιο ήταν 7%, ενώ το μέσο πραγματικό επιτόκιο ανερχόταν τουλάχιστον στο 8%. Ο μέσος χρόνος απόσβεσης των δανείων ήταν τα 33 έτη. Το 67,42% του ποσού αυτού προήλθε από Βρετανούς κεφαλαιούχους, το 9,88% από τις ΗΠΑ, το 7,5 % από τη Γαλλία και τα υπόλοιπα από άλλες πηγές. Παράλληλα όμως ελήφθησαν και δάνεια από το εσωτερικό ύψους 2 δις, 200 εκ. δραχμών.
Το αποτέλεσμα ήταν να επιβαρυνθεί δραματικά ο κρατικός προϋπολογισμός. Το δε συνολικό δημόσιο χρέος της χώρας, στα μέσα του 1931, εκτοξεύτηκε στα 44 δις δραχμές. Άμεση συνέπεια του υπερβολικού δανεισμού ήταν το γεγονός ότι διογκώθηκαν τα ελλείμματα και ειδικά το δημόσιο χρέος. Ουσιαστικά, η ετήσια εξυπηρέτηση των δανείων απαιτούσε το 81% των συναλλαγματικών διαθεσίμων της χώρας. Το σύνολο των ετησίων πληρωμών προς το εξωτερικό από το 1,56 δις δραχμές το 1923, έφτασε τα 2 δις το 1925/6 και από το 1929 εκτοξεύτηκε πάνω από τα 3 δις ετησίως. Ειδικά, την περίοδο 1928-1932, η Ελλάδα είχε εισπράξει από δάνεια 10,3 δις δραχμές και είχε καταβάλλει για την εξυπηρέτηση του χρέους 13,9 δις, δηλαδή 35% περισσότερα χρήματα απ’ όσα είχε τελικά εισπράξει.
Μια άλλη σημαντική συνέπεια του υπερδανεισμού της χώρας ήταν η επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού που με δυσκολία μπορούσε να ισοσκελιστεί. Τα αποτελέσματα αυτού του υπέρογκου δανεισμού εκδηλώθηκαν το 1932, οπότε η Ελλάδα, αδυνατώντας ν’ ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της στο εξωτερικό κήρυξε πτώχευση, δηλαδή αναστολή πληρωμών των δανείων στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Τελικά, η κρίση χτύπησε και τις ελληνικές τράπεζες.
Από τη στιγμή δε που αναγγέλθηκε από το ελληνικό δημόσιο η αναστολή πληρωμών, δημιουργήθηκε αναστάτωση στους δανειστές του εξωτερικού που άρχισαν να πιέζουν τις κυβερνήσεις τους να λάβουν μέτρα κατά της Ελλάδας.
Οι πρέσβεις της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και των ΗΠΑ επέδωσαν (28 Απριλίου 1932) κοινή διαμαρτυρία κατά της Ελλάδας, την οποία όμως οι ίδιοι υπέρ-δάνειζαν, και τότε, αν και γνώριζαν ότι δεν υπήρχε η δυνατότητα αποπληρωμής των δανείων. Υπολόγιζαν, ειδικά οι Βρετανοί, σε άλλα ανταλλάγματα, τα οποία και κέρδισαν τελικά, με την Ελλάδα να προσδένεται ασφυκτικά στο βρετανικό άρμα, από το 1935 και έπειτα.

Ο Χαρίλαος Τρικούπης δηλώνει στη Βουλή: «Δυστυχώς  επτωχεύσαμεν» (ΒΙΝΤΕΟ)                                               

Ο Χαρίλαος Τρικούπης δηλώνει στη Βουλή: «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» (ΒΙΝΤΕΟ)
ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ… 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1893… Η Ελλάδα κηρύσσει πτώχευση. Ο Χαρίλαος Τρικούπης δηλώνει στη Βουλή: «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν».
Γελοιογραφία εποχής που αποτυπώνει τον Χ. Τρικούπη δαφνοστεφή με το ανάθεμα της πτώχευσης της χώρας.
Γελοιογραφία εποχής που αποτυπώνει τον Χ. Τρικούπη δαφνοστεφή με το ανάθεμα της πτώχευσης της χώρας.
«Δυστυχώς επτωχεύσαμεν»
Η φράση Δυστυχώς επτωχεύσαμεν αποτελεί μια διάσημη έκφραση που πιστώνεται στον πρωθυπουργό της Ελλάδας, Χαρίλαο Τρικούπη. Ο Τρικούπης, λέγεται πως χρησιμοποιήσε την φράση σε ομιλία του στην Βουλή στις 10 Δεκεμβρίου του 1893, αναφερόμενος στην οικονομική κατάσταση του κράτους και την αδυναμία του να αποπληρώσει το δημόσιο χρέος του. Η χώρα κήρυξε πτώχευση, η οποία επέφερε την επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου. Έκτοτε, η έκφραση χρησιμοποιείται για να δηλώσει αποτυχία, τόσο για οικονομικά θέματα όσο και για γενικότερους λόγους.
Αν και θεωρείται πως η φράση ελέχθηκε από το βήμα της Βουλής, αμφισβητείται πως χρησιμοποιήθηκε από τον Τρικούπη στην ομιλία του, καθώς από τα πρακτικά της Βουλής δεν προκύπτει κάτι τέτοιο. Διάφορες άλλες μαρτυρίες, (όπως η μαρτυρία του Ανδρέα Συγγρού στα Απομηνμονεύματά του, που αναφέρει πως άκουσε εκείνη την μέρα τον Τρικούπη να προφέρει την φράση στην ομιλία του), αναφέρουν πως η φράση ελέχθη κανονικά από αυτόν, αλλά χωρίς να είναι ξεκάθαρο αν ειπώθηκε στην Βουλή ή εκτός αυτής.
Στη πραγματικότητα η φράση αυτή λέχθηκε από τον Χ. Τρικούπη την παραπάνω ημερομηνία από του βήματος της Βουλής (Παλαιά Βουλή), όχι όμως απευθυνόμενος προς το Σώμα της Βουλής ως επίσημη διακήρυξη, αλλά «εν τη ρύμη του λόγου» του, αναφέροντας «εν παρόδω» στις αναγκαίες προς τους δανειστές διαπραγματεύσεις, που πίεζαν απροκάλυπτα τον οικονομικό έλεγχο της Ελλάδας, «ότι πρέπει να λαλήσωμεν προς αυτούς επτωχεύσαμεν δυστυχώς κ.λπ.
Η αντιπολίτευση όμως εκμεταλλευόμενη κομματικά τη φράση αυτή παράστησε τον πρωθυπουργό να κηρύσσει με αυτήν επίσημα από του βήματος της Βουλής τη χρεωκοπία της Ελλάδας.
Παρόμοια φράση, ελαφρά παραλλαγμένη, χρησιμοποίησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, όταν με την φράση του «τελικώς επτωχεύσαμεν» τον Μάιο του 1932, η Ελλάδα θα κηρύξει για άλλη μια φορά πτώχευση, κάτω από το υψηλό χρέος από τον δανεισμό μετά την Μικρασιατική Καταστροφή αλλά και την διεθνή οικονομική ύφεση από το Κραχ του 1929.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου