4.9.15

4 Σεπτέμβρη 1970... Salvador Allende: ¡Presente!



Στις 26 Ιουνίου του 1908, στο Βαλπαραίσο γεννιέται από μία προοδευτική μεγαλοαστική οικογένεια ο Σαλβαδόρ Αλιέντε. Στις 4 Σεπτεμβρίου 1970, εξήντα δύο χρόνια μετά τη γέννησή του, θα γίνει πρόεδρος της Χιλής. Ως επικεφαλής της κυβέρνησης «Λαϊκής Ενότητας» θα γίνει ο πρώτος μαρξιστής που ανήλθε στην εξουσία μέσω εκλογών.
Η πορεία όλης της ζωής του είναι ένας...
«οδικός χάρτης» των πεποιθήσεων και ιδανικών του.
Σπουδάζει ιατρική, με κύριο γνώμονα την αρωγή προς φτωχούς και ανήμπορους, που δεν είχαν καμία δυνατότητα περίθαλψης σε ένα ανάλγητο και αντιλαϊκό καθεστώς που είχαν επιβάλλει όλες οι διαδοχικές κυβερνήσεις τις Χιλής, από τα τέλη του 19ου αιώνα. Φοιτητής, ακόμη, θα μυηθεί στο μαρξισμό, και θα παλεύει ενάντια στις κοινωνικές ανισότητες, τον εκδημοκρατισμό και με ξεκάθαρες αντιϊμπεριαλιστικές θέσεις αγωνίζεται για την ανεξαρτησία και χειραφέτηση της χώρας του, κυρίως ενάντια στο μεγάλο αφεντικό της αμερικανικής ηπείρου, της Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1933 σε ηλικία 25 ετών, θα γίνει ένα από ιδρυτικά μέλη του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Χιλής και στα 28 θα εκλεγεί βουλευτής.
Στην κυβέρνηση του Πέδρο Αγκίρε Σέντρα (1937-1941) θα αναλάβει τον θώκο του Υπουργείου Υγείας και θα προωθήσει σειρά ριζοσπαστικών για την εποχή μέτρων: δωρεάν περίθαλψη για τους άνεργους και τους αγρότες, εκσυγχρονισμός των νοσοκομείων, έναρξη της διαδικασίας εθνικοποίησης του συστήματος υγείας. Ωστόσο, όλες οι ενέργειες του ως υπουργός Υγείας θα αναιρεθούν από τους επόμενους συντηρητικούς κυβερνώντες.
Το 1952 κατεβαίνει για πρώτη φορά υποψήφιος πρόεδρος της Χιλής. Τερματίζει τελευταίος αφού έχει ήδη διαγραφεί από το Σοσιαλιστικό Κόμμα, λόγω της στήριξης που του παρέχει το παράνομο τότε Κομμουνιστικό Κόμμα της Χιλής. Το 1958, με τη στήριξη αυτή τη φορά του Σοσιαλιστικού κόμματος και του νόμιμου πλέον ΚΚ Χιλής, τερματίζει δεύτερος στις προεδρικές εκλογές. Από τη στιγμή εκείνη αρχίζει η πολύ μεγάλη, δύσκολη και αντιφατική διαδρομή μέχρι τη στιγμή της νίκης, καθώς ο Αλιέντε αναδεικνύεται ως «η μορφή» στην οποία οι εξαθλιωμένες μάζες βλέπουν την ελπίδα και γίνεται το σύμβολο της αντίστασης και της ανατροπής.
Μολονότι έχουν προϋπάρξει πολλές κυβερνήσεις αριστερών μετώπων από το 1933 μέχρι το 1952, πάντα υπό τον πρωταγωνιστικό ρόλο του κραταιού τότε Ριζοσπαστικού Κόμματος, η ενότητα στην πράξη αποδεικνύεται το πιο δύσκολο εγχείρημα. Οι ιδεολογικές περιχαρακώσεις είναι πανταχού παρούσες, αλλά ο Αλιέντε, έχοντας «εμμονή» με την «ενότητα» της Αριστεράς επιστρατεύει όλες τις δυνάμεις του κατορθώνοντας να υπερκεράσει ιδεολογικές και άλλες αγκυλώσεις.
Αποτέλεσμα αυτών των προσπαθειών είναι η δημιουργία ενός μεγάλου και μοναδικού για την εποχή αριστερού μετώπου, η «Λαϊκή Ενότητα» (Unidad Popular), την οποία αποτελούν το Κομμουνιστικό Kόμμα, το Σοσιαλιστικό Kόμμα του Αλιέντε, το Σοσιαλδημοκρατικό Kόμμα, το Ριζοσπαστικό Kόμμα, η Κίνηση της Ενωμένης Λαϊκής δράσης (MAPU), η Ανεξάρτητη Λαϊκή Δράση και ένας μεγάλος αριθμός ανένταχτων αριστερών. Πρόκειται για έναν ετερόκλητο σχηματισμό, πολιτικά, κοινωνικά ακόμη και ταξικά, με τον Αλιέντε κύριο εάν όχι μοναδικό παράγοντα της σταθερότητάς του.
Μέχρι την νίκη της «Λαϊκής Ενότητας» το 1970, θα γίνει απολύτως κατανοητό ότι για να επιτευχθεί ο στόχος ανάληψης της εξουσίας μέσω εκλογών θα έπρεπε να επιτευχθεί ένας βασικός όρος: συνεργασία ή ανοχή του μεγαλύτερου κεντρώου κόμματος της Χιλής, του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος.
Οι Χριστιανοδημοκράτες θα απαιτήσουν από τον Αλιέντε σοβαρά ανταλλάγματα προκειμένου να «παραιτηθούν» από τη διεκδίκηση της προεδρίας. Ο «Νόμος Δημοκρατικών Εγγυήσεων», όπως ονομάσθηκε το consensus της Λαϊκής Ενότητας και των Χριστιανοδημοκρατών, ορίζει τη συνέχιση των δημοκρατικών θεσμών και τη διασφάλιση της ουδετερότητας του Στρατού. Οποιαδήποτε ριζική μεταρρύθμιση θα επιχειρούσε ο Αλιέντε όσο θα ήταν στην εξουσία, θα έπρεπε να περνάει από τη Βουλή, με το στρατό να αναλαμβάνει τον ρόλο του τελικού εγγυητή των αστικών θεσμών…
Ο στόχος τελικά επιτυγχάνεται και στις εκλογές του 1970 ο Αλιέντε ως επικεφαλής της Λαϊκής Ενότητας κερδίζει με σχετική μονάχα πλειοψηφία τον δεξιό αντίπαλο του και πρώην πρόεδρο Χόρχε Αλεσάντρι, με ποσοστό 36,2%, έναντι 34,9% ενώ ο υποψήφιος των Χριστιανοδημοκρατών Ραντομίρο Τόμιτς, τερματίζει τρίτος, με 27,8%. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, η Βουλή πρέπει να διαλέξει το νέο πρόεδρο της χώρας ανάμεσα στους δύο πρώτους υποψηφίους, με τους Χριστιανοδημοκράτες να στηρίζουν τελικά την Λαϊκή Ενότητα και έτσι ο Αλιέντε να εκλέγεται πρόεδρος.

https://www.youtube.com/watch?v=RsC0WAxKgiE#t=19
https://www.youtube.com/watch?v=CTSLX52SaF4

Το πρόγραμμα που εφαρμόζει η Λαϊκή Ενότητα είναι ένα εξαιρετικά προοδευτικό και ρηξικέλευθο μείγμα πολιτικής: Θα εκπονηθεί και θα πραγματοποιηθεί το μεγαλύτερο πρόγραμμα αναδιανομής γης που είχε γνωρίσει μέχρι τότε, ολόκληρη η ήπειρος, ενώ εκατομμύρια εκτάρια γης θα δοθούν σε ακτήμονες στο πλαίσιο της αγροτικής μεταρρύθμισης. Επίσης , θα εφαρμοστεί άμεσα πρόγραμμα διανομής δωρεάν γάλατος στα στα παιδιά, αυξήσεις των αποδοχών, νομιμοποιήσει των συνδικάτων, νέος εργατικός νόμος, θεσπίζεται ο θεσμός της αυτοδιαχείρισης σε πολλές εταιρίες και εθνικοποίηση ενός τεράστιου αριθμού επιχειρήσεων, μεταξύ αυτού και της βιομηχανίας χαλκού, της «ατμομηχανής» της χιλιάνικης οικονομίας. Και τόσες άλλες μεταρρυθμίσεις που άλλαζαν ριζικά τη φυσιογνωμία και το χαρακτήρα της Χιλής. Απόλυτα συνεπής, ιδεολογικά και πολιτικά, ως αντιιμπεριαλιστικής, θα συνάψει αδελφικές σχέσεις με την Κούβα και την ΕΣΣΔ, ενώ θα ακολουθήσει ανεξάρτητη πολιτική εντός του Ο.Η.Ε και θα παγώσει τις σχέσεις της Χιλής με τις άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπου έχουν επιβληθεί φιλοαμερικανικές κυβερνήσεις – ή δικτατορίες.
Όλα αυτά κράτησαν μόλις τρία χρόνια. Στις 11 Σεπτεμβρίου του 1973, ο συνταγματάρχης Αουγούστο Πινοτσέτ, με την υψηλή καθοδήγηση της CIA και της αμερικανικής κυβέρνησης, εξαπολύει συντονισμένη επίθεση από ξηράς και αέρα εναντίον του προεδρικού μεγάρου. Ο Αλιέντε, θα πεθάνει στο υπό πολιορκία προεδρικό μέγαρο εκείνο το πρωϊνό της μαύρης 11ης Σεπτεμβρίου του 1973. Λίγο πριν πάρει ο ίδιος τη ζωή του, με το όπλο που του είχε δωρίσει ο Φιντέλ Κάστρο θα απευθυνθεί από το ραδιόφωνο στο χιλιάνικο λαό, καλώντας τον να αντισταθεί:
«Σίγουρα αυτή θα είναι η τελευταία ευκαιρία για μένα να απευθυνθώ σε εσάς. Η Πολεμική Αεροπορία έχει βομβαρδίσει τις κεραίες των Radio Portales και Radio Corporación.
Οι λέξεις μου δεν έχουν πικρία αλλά απογοήτευση. Είθε να έρθει μια ηθική τιμωρία για εκείνους που έχουν προδώσει τον όρκο τους: Στρατιώτες της Χιλής, οι δικαιούχοι αρχιστράτηγοι, ο Ναύαρχος Μερίνο, ο οποίος έχει αυτοανακηρυχθεί ο ίδιος διοικητής του ναυτικού, και ο κ. Μεντόζα, ο οποίος επαίσχυντα μόλις χθες ορκίσθηκε πίστη και αφοσίωση στην κυβέρνηση, και ο οποίος έχει επίσης αυτοανακηρυχθεί αρχηγός της Carabineros [παραστρατιωτικής αστυνομίας].
Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα δεδομένα, το μόνο πράγμα που απομένει για μένα είναι να πω στους εργάτες: δεν πρόκειται να παραιτηθώ! Ευρισκόμενος σε μια ιστορική μετάβαση, θα πληρώσω την πίστη του λαού με τη ζωή μου. Και τους λέω ότι είμαι βέβαιος ότι οι σπόροι που έχουμε φυτέψει στην καλή συνείδηση των χιλιάδων και χιλιάδων Χιλιανών δεν θα μείνουν συρρικνωμένοι για πάντα.
Έχουν δύναμη και θα είναι σε θέση να μας εξουσιάζουν, αλλά η κοινωνική διεργασίες δεν μπορεί να εμποδιστούν ούτε από το έγκλημα, ούτε από τη δύναμη. Η ιστορία είναι δική μας, και οι άνθρωποι κάνουν την ιστορία.
Εργάτες της χώρας μου: Θέλω να σας ευχαριστήσω για την αφοσίωση που είχατε πάντα, την εμπιστοσύνη που εναποθέσατε σε έναν άνθρωπο που ήταν μόνο ένας διερμηνέας της μεγάλης λαχτάρας για τη δικαιοσύνη, ο οποίος έδωσε το λόγο του ότι θα σεβαστεί το Σύνταγμα και το νόμο και έκανε ακριβώς αυτό. Σε αυτή την καθοριστική στιγμή, την τελευταία στιγμή που μπορώ ακόμα να απευθύνομαι σε εσάς, σας εύχομαι να επωφεληθείτε από το μάθημα: το ξένο κεφάλαιο, ο ιμπεριαλισμός, σε συνδυασμό με την αντίδραση, δημιούργησαν το κλίμα στο οποίο οι Ένοπλες Δυνάμεις έσπασαν την παράδοσή τους, την παράδοση που διδάχθηκαν από το στρατηγό Schneider και επιβεβαίωσαν με τον διοικητή Araya, θύματα του ίδιου κοινωνικού τομέα που σήμερα ελπίζει, με την ξένη βοήθεια, να κατακτήσει εκ νέου τη δύναμη να συνεχίσουν να υπερασπίζονται τα κέρδη τους και τα προνόμιά τους.
Απευθύνομαι σε εσάς, πάνω απ’ όλα, τη σεμνή γυναίκα του τόπου μας, την Campesina που πίστεψε σε εμάς, τη μητέρα που γνώριζε την ανησυχία μας για τα παιδιά. Απευθύνομαι στους επαγγελματίες της Χιλής, τους πατριώτες επαγγελματίες που συνέχισαν να δουλεύουν εναντίον της στάσης που υποστηρίζεται από επαγγελματικά σωματεία, σωματεία ταξικά που υπερασπίζονται επίσης τα προνόμια της καπιταλιστικής κοινωνίας. Απευθύνομαι στη νεολαία, αυτή που τραγουδούσε και μας έδωσε τη χαρά της και το αγωνιστικό της πνεύμα. Απευθύνομαι στον άντρα της Χιλής, τον εργάτη, τον αγρότη, το διανοούμενο, εκείνον που πρόκειται να διωχθεί, γιατί στη χώρα μας ο φασισμός είναι ήδη παρών εδώ και πολλές ώρες – σε τρομοκρατικές επιθέσεις, σε ανατινάξεις γεφυρών, σε διακοπές σιδηροδρομικών γραμμών, σε καταστροφές αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενόψει της σιωπής όσων είχαν την υποχρέωση να δράσουν. Ήταν υποχρεωμένοι. Η ιστορία θα τους κρίνει.
Σίγουρα το Radio Magallanes θα σιγήσει, η ηρεμία και μεταλλικό όργανο της φωνής μου δεν θα σας φτάσει. Δεν πειράζει. Θα συνεχίσετε να την ακούτε. Θα είμαι πάντα δίπλα σας. Τουλάχιστον η μνήμη μου θα είναι αυτή ενός άνδρα αξιοπρεπή που στάθηκε πιστός στη χώρα του.
Οι άνθρωποι πρέπει να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους, αλλά δεν πρέπει να θυσιαστούν. Οι άνθρωποι δεν πρέπει να αφεθούν να καταστραφούν ή να διατρηθούν από σφαίρες, αλλά δεν ούτε και να ταπεινωθούν.
Εργάτες της χώρας μου, έχω πίστη στη Χιλή και το πεπρωμένο της. Άλλοι άνδρες θα ξεπεράσουν αυτή τη σκοτεινή και πικρή στιγμή προδοσίας που προσπαθεί να επικρατήσει. Να πηγαίνετε προς τα εμπρός γνωρίζοντας ότι, αργά ή γρήγορα, οι μεγάλες λεωφόροι θα ανοίξουν και πάλι και οι ελεύθεροι άνθρωποι θα περπατούν μέσα από αυτές για να χτίσουν μια καλύτερη κοινωνία.
Ζήτω η Χιλή! Ζήτω οι άνθρωποι! Ζήτω οι εργαζόμενοι!
Αυτά είναι τα τελευταία λόγια μου, και είμαι βέβαιος ότι η θυσία μου δεν θα είναι μάταια, είμαι βέβαιος ότι, τουλάχιστον, θα είναι ένα μάθημα ηθικής που θα τιμωρήσει το κακούργημα, δειλία και προδοσία».
https://www.youtube.com/watch?v=NYGxGeLAMBE

«… τούτο τον πικρό μήνα Σεπτέμβρη του 1973… »

Ο Πάμπλο Νερούδα, ο μεγάλος Χιλιανός ποιητής, στήριξε τον Αλιέντε και την κυβέρνηση της Λαϊκής Ενότητας από την πρώτη στιγμή. Όταν ο Πινοτσέτ κατέλαβε την εξουσία μέσω του αμερικανοκίνητου πραξικοπήματος, ο Νερούδα «απάντησε» με το ποίημα Σατράπες, που έμελλε να είναι και το τελευταίο του καθώς πέθανε μερικές ημέρες μετά, στις 23 Σεπτεμβρίου 1973:
Νίξον, Φρέϋ και Πινοτσέτ
ως τώρα, ως τούτο τον πικρό
μήνα Σεπτέμβρη του 1973,
με τον Μπορνταμπέρι, τον Γκαρατσάτσου και τον Μπαντζέρ,
ύαινες αχόρταγες, τρωκτικά,
σιγοτρώνε τα λάβαρα,
τα καταχτημένα με τόσο αίμα, με τόση φωτιά,
στα τσιφλίκια ποδοπατημένα,
διαβολικοί δραγουμιστές,
σατράπες, μύριες φορές πουλημένοι,
ξεπουλητάδες βαλτοί
από τους λύκους της Νέας Υόρκης…
πεινασμένες για δολλάρια μηχανές,
σημαδεμένοι από τα θύματα
των λαών που θυσιάσατε,
εκπορνευμένοι μικροπωλητές
ψωμιού και αέρα αμερικάνικου,
εγκληματικοί βούρκοι, συμμορίες
από μαστρωπούς μπόσηδες
δίχως άλλο νόμο απ’τα βασανιστήρια
και την πείνα που μαστιγώνει τους λαούς…

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου