Το πρωινό της Τρίτης 29 Μαΐου 1453, Εάλω η Πόλις

Το πρωινό της Τρίτης 29 Μαΐου 1453, Εάλω η Πόλις

Τί υπερασπίζονταν; Την πόλη τους; Μια πόλη κράτος, ρημαγμένη, απομονωμένη από συμμάχους και «φίλους», φόρου υποτελή στον εχθρό που τώρα τους πολιορκούσε. Μόνο τα σκήπτρα και το στέμμα, οι βαρύγδουποι παλατιανοί τίτλοι (τάχα «μεγάλοι δούκες» και «πρωτοβεστιάριοι» και «πρωτοσπαθάριοι» και «κατεπάνω») και οι φθαρμένες αυτοκρατορικές πορφυρές στολές είχανε μείνει να θυμίζουν την κάποτε Βασιλεύουσα Πόλη, χωρίς πραγματικό Βασίλειο πιά.

Όλη η Μικρά Ασία και η Ανατολή είχαν χαθεί, η Θεσσαλονίκη και η υπόλοιπη Ελλάδα, η Κύπρος, η Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου, ο Βόσπορος, μαζί και οι χώρες του Ευξείνου Πόντου είχαν καταληφθεί χρόνια πριν κι όμως, η σκιώδης «αυτοκρατορία» φάνταζε στα μάτια τους σημαντική τόσο, που ακόμη διαγκωνίζονταν, αλληλοεξοντώνονταν όπως παλιά, οικογένειες ολόκληρες για την επιρροή ή την κατάληψη της «εξουσίας». Πόσο τυφλοί μπορεί να ήταν να μην «ήξευραν τί άξιζαν αυτά, τί κούφια λόγια ήσανε αυτές η βασιλείες»;

Την ιδέα της αιώνιας Χριστιανικής Αυτοκρατορίας και «Του Χριστού την Πίστη την Αγία»; Που από δεκαετίες πριν, είχαν εξευτελίσει ως ανταλλακτική αξία στο βωμό της (μικρο)πολιτικής σκοπιμότητας, κάνοντας ως επαίτες γλοιώδεις ρεβεράντζες στη Ρώμη και στη Βενετία, αποδεχόμενοι ταπεινώσεις, επιδιώκοντας γάμους πριγκιπισσών τους με Οθωμανούς ηγεμόνες, προκαλώντας εκκλησιαστικές έριδες, προκειμένου να εξασφαλίσουν από οπουδήποτε, την ελάχιστη υπόσχεση υποστήριξης.

Ενότητα και εντιμότητα δα, δεν είχανε σπουδαία ! Θησαυρούς, χρυσάφι και κοσμήματα βγάλανε από τα σεντούκια και τις κρυψώνες τους μετά την Άλωση, εύποροι ευγενείς, που υποκριτικά τούς αρνιόντουσαν στον «αυτοκράτορά» τους την ώρα της ανάγκης για να τους προσφέρουν τώρα στον Πορθητή, σε αντάλλαγμα της εύνοιάς του. Ως και την τελευταία στιγμή, οι χριστιανοί μισθοφόροι κωμικά αρνούνταν να κρατήσουν τις θέσεις τους αν δεν πληρώνονταν τα μεροκάματά τους, οι ανθενωτικοί μάχονταν τους ενωτικούς και οι Γενοβέζοι μισούσαν και πρόδιδαν τους Βενετσιάνους, όλοι μαζί δε, προσμέναν να συμβεί ένα σωτήριο θαύμα. Κι όταν κάθε ελπίδα εξωτερικής βοήθειας είχε πιά χαθεί, απογυμνωμένοι, έντρομοι αμαρτωλοί την ώρα της κρίσεως, γονυπετείς, δέονταν στην Παναγία υπέρ αφέσεως των αμαρτιών και σωτηρίας της πόλης, την ίδια στιγμή κοιτώντας δεισιδαίμονες, περιδεείς, το ολόγιομο φεγγάρι για να διακρίνουν το σημάδι της εκπλήρωσης της προφητείας του Μ. Κωνσταντίνου για το χαμό της Πόλης.

Κι αφού λοιπόν ήταν όλα ήδη χαμένα, μάταια, από καιρό συντελεσμένα, τί υπερασπίζονταν με τόσο πάθος στους προμαχώνες ως το τέλος;

Ίσως, σκέφτομαι, περισσότερο από κάθε τι υλικό, υπερασπίζονταν την ανθρώπινή τους αξιοπρέπεια, την ιστορία και τη «Ρωμαίικη» τιμή τους, ένα αλλιώτικο ήθος, που -όταν πια το αναπότρεπτο τέλος έγινε ορατό- αναδύθηκε, μέσα από τις μικρότητες και τις αποτυχίες, τις ιδιοτέλειες, την αχρειότητα και τη ματαιοδοξία τους, και νοιώσανε στο αίμα τους τον παλμό του υπερχιλιόχρονου ελληνορωμαϊκού και χριστιανικού κόσμου και μια απόφαση να τον υπερασπιστούν.

Η απάντηση άλλωστε του Κωνσταντίνου στην πρόσκληση του Μωάμεθ να παραδοθεί, απηχεί το «Μολών λαβέ» των Θερμοπυλών και προοιωνίζεται τα Δερβενάκια, το «ΟΧΙ» του ’40 και τόσα αναρίθμητα άλλα. Ίσως, η ηρωική όσο και μάταιη αντίσταση στο βέβαιο χαμό τους, η υπεράσπιση της Πόλης στα τείχη που βομβαρδίζονταν ασταμάτητα μέρα νύχτα, οι ξέπνοες μάχες σώμα με σώμα και η ανιδιοτελής θυσία πάνω στις πολεμίστρες ως την τελευταία στιγμή μέσα στη φωτιά και την αντάρα, ξέπλυναν κάθε ντροπή, εξύψωσαν κάθε πτώση και διέσωσαν ως τώρα, με ζωντανή αιμάτινη γραμμή μες τους αιώνες, αυτό το αγωνιστικό ήθος, την ελληνική τρέλα, την τιμή και την περηφάνια της φυλής μας. Και ίσως γι’ αυτό τούτη η επέτειος, τόσο πολύ μας διακινεί και μας πονάει ακόμα.

*Η εικόνα: «Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος ο αυτοκράτωρ των Ελληνορωμαίων εξέρχεται άτρομος εις την μάχην το 1453 Μαΐου 29». Θεόφιλος Χατζημιχαήλ.

via Grigoris Stratakos

ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΙΔΙΟΤΥΠΗ

 

Όσοι ασχολούνται με την ιστορία του Απόδημου Ελληνισμού και ειδικά του Ελληνισμού των ΗΠΑ μένουν έκπληκτοι διαπιστώνοντας πόσο πενιχρές είναι οι προσβάσιμες πηγές που αφορούν τα ξεχωριστά εκείνα γεγονότα που σημάδεψαν την πορεία του Ελληνισμού της Αμερικής. Προκειμένου ειδικά για την Εκκλησία της Αμερικής που κατέχει πρωτεύουσα θέση στην ιστορία του εκεί Ελληνισμού, ο ερευνητής έρχεται αντιμέτωπος με μια ιδιότυπη ιστοριογραφία επιδιδόμενη σε περιγραφή γενικοτήτων χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια να επισημάνει και ερμηνεύσει τα σημαδιακά γεγονότα που είναι καθοριστικά για τη ροή του εκκλησιαστικού βίου, καθώς και για την πορεία, ανοδική ή καθοδική, της Ομογένειας.

************** 

Δημοσιεύθηκε πρόσφατα στον Εθνικό Κήρυκα της Νέας Υόρκης άρθρο του Γιώργου Χατζηιωάννου με τίτλο Γράμμα από τη Νέα Υόρκη: «Αγία» προπαγάνδα και «αμαρτωλές» αλήθειες. Στο δημοσίευμα αυτό ο παληός Σύμβουλος Τύπου στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στον ΟΗΕ και στις πρεσβείες Λονδίνου και Μόσχας κ. Χατζηιωάννου αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι Η «μητέρα Εκκλησία» της Κωνσταντινούπολης, μαζί με την Αρχιεπισκοπή Αμερικής, είναι όμηροι στα χέρια της Τουρκίας του Ερντογάν.

Ως γνωστό, τη γενική αυτή εκτίμηση, όσον αφορά τουλάχιστο το πρώτο σκέλος της που αναφέρεται ειδικά στη «μητέρα Εκκλησία» της Κωνσταντινούπολης, συμμερίζονται πλήρως οι Έλληνες, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο χώρο της Ομογένειας της Αμερικής. Είναι μια πραγματικότητα που οδυνηρά βιώνουν από κοινού και, μέχρις ενός σημείου, κατανοούν όλοι οι Έλληνες. Ως προς το δεύτερο σκέλος που αφορά την Αρχιεπισκοπή, και συγκεκριμένα τον Ελπιδοφόρο, οι ειδήμονες συγκλίνουν στην άποψη ότι και ο αρχιεπίσκοπος δεν εξαιρείται από την εύλογη υπόνοια της ομηρίας, λόγω κυρίως της έκδηλης φιλοδοξίας του να γίνει ο επόμενος Οικουμενικός Πατριάρχης -- πράγμα που εξηγεί τις στενές του σχέσεις με το καθεστώς Ερντογάν , αλλά και τις ουδέτερες, πλην ευνοϊκές πάντα για την Τουρκία, δηλώσεις του σχετικά με τα εθνικά μας θέματα.

Με δεδομένα τα παραπάνω, δεν πρέπει να εκπλήσσουν όσα στη συνέχεια γράφει ο κ. Χατζηιωάννου: Για λογαριασμό της Άγκυρας οι Βαρθολομαίος και Ελπιδοφόρος προσπαθούν να αδρανοποιήσουν την μαχητικότητα της Ελληνοαμερικανικής Κοινότητας σε ό,τι αφορά τα ελληνικά και κυπριακά εθνικά θέματα, την Παιδεία κ.λπ. Η εκτίμηση αυτή δεν αναφέρεται, βέβαια, μόνο στη δράση της ηγεσίας του Φαναρίου, σήμερα και τώρα, αυτήν ακριβώς την περίοδο. Σύμφωνα με επισημάνσεις ομογενών δημοσιογράφων, η σταδιακή μείωση πρωτοβουλιών εθνικού χαρακτήρα στις ΗΠΑ τεκμηριώνεται ήδη από τα πρώτα χρόνια της πατριαρχίας του κ. Βαρθολομαίου. Η πραγματικότητα αυτή είναι αποτέλεσμα εξω-συνοδικής επιλογής του Φαναρίου, που σημειώνεται για πρώτη φορά επί Βαρθολομαίου, και αποβλέπει στην --μέσα από εκκλησιαστικές μεθοδεύσεις-- καταστολή ή και ματαίωση πρωτοβουλιών της Ομογένειας που θίγουν τα τουρκικά συμφέροντα. Εν ανάγκη και σε περίπτωση που αποδειχθεί αναποτελεσματική η ακολουθούμενη "κατασταλτική μέθοδος, η σημερινή ηγεσία του Φαναρίου δε διστάζει να χρησιμοποιήσει και ριζοσπαστικότερα μέτρα, ασύμβατα με την παράδοσή του και ικανά να ανατρέψουν άρδην τα εκκλησιαστικά δεδομένα. 

**************

Παραμένει αναπόδεικτο αν στη δέσμη της ομηρικής σύγκρουσης του Βαρθολομαίου με τον αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ιάκωβο (σχετικά με το εκκλησιαστικό πραξικόπημα του τελευταίου για ίδρυση Αυτοκέφαλης Εκκλησίας στην Αμερική) συμπεριλαμβάνονταν και τα εθνικά θέματα, όπως φαίνεται να πιστεύει ο Γεώργιος Γεωργαλάς (Η Εκκλησία στο στόχαστρο, 2004). Βέβαιο είναι ότι η Ελληνική Παιδεία δεν πρέπει να αποτέλεσε σημείο προστριβής, καθώς ο Ιάκωβος είχε εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια προώθησης της ήδη απ΄ τις αρχές της δεκαετίας. Από πηγές αξιόπιστες προκύπτει μόνο ότι ιεράρχες του Φαναρίου δυσανασχετούσαν πάντοτε για τις εθνικές πρωτοβουλίες του Ιακώβου καθώς αυτές δυσκόλευαν τα πράγματα για το Πατριαρχείο στις σχέσεις του με τις τουρκικές αρχές ή, σύμφωνα με μητροπολίτη μεγάλης πόλης των ΗΠΑ, όλες οι φασαρίες με τα εθνικά θέματα εδώ στην Αμερική δημιουργούν προβλήματα στό Φανάρι.

Αργότερα, κατά την περίοδο 1997-1999 ο σχετικός ρόλος του Βαρθολομαίου έγινε πιο εμφανής, αν όχι απροκάλυπτος. Η εκτίμηση του Χατζηιωάννου βρίσκει την πλήρη επαλήθευση της στην περίπτωση της υποχρεωτικής παραίτησης του αρχιεπίσκοπου Αμερικής Σπυρίδωνα. Κατά τους δημοσιογράφους της εποχής, ενοχλούσαν τον κ. Βαρθολομαίο οι δυναμικές ενέργειες του αρχιεπίσκοπου για την προώθηση της Ελληνικής Παιδείας (βλ. Έκθεση Ρασσιά) αφενός και αφετέρου η έντονη δράση του προκειμένου να οργανώσει σε ορθολογικές βάσεις το ελληνοαμερικανικό λόμπι με σκοπό την προώθηση των εθνικών θεμάτων κατά τρόπο συστηματικό.

Χαρακτηριστικός είναι ο τίτλος της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ της εποχής εκείνης (11 Ιουλίου 1999) Η Κύπρος τρώει τον Σπυρίδωνα με την επεξήγηση: έντονη ανησυχία του κ. Βαρθολομαίου για την κινητικότητα του Αρχιεπισκόπου Αμερικής στο Κυπριακό που κορυφώνεται με το αυστηρό διάβημα προς τον πρόεδρο Κλίντον, το οποίο θα κληθεί να προσυπογράψει το ελληνοαμερικανικό λόμπι. Παρόμοια δημοσιεύματα εμφανίσθηκαν σε μεγάλο αριθμό ελληνικών ΜΜΕ στην Ελλάδα, Κύπρο, Αμερική και Αυστραλία (ἙΘΝΟΣ, ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ, ΚΑΛΑΜΙ, ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ της Λευκωσίας, ΕΣΕΙΣ, ΔΡΑΣΙΣ, ΔΑΥΛΟΣ, ΚΕΠ (Κέντρο Εκκλησιαστικής Πληροφόρησης), ΓΝΩΜΗ, ΑΚΤΙΝΕΣ, TGA Αυστραλίας κ.ά.).

Μετά την σύντομη ποιμαντορία του Αρχιεπίσκοπου Σπυρίδωνα --που θεωρείται η τελευταία προσπάθεια αντίστασης σε μια ολοκληρωτική εισβολή του Βαρθολομαίου στη αρχιεπισκοπική διοίκηση της Αμερικής-- παρατηρείται στην Εκκλησία και Ομογένεια των ΗΠΑ μια κατακόρυφη μείωση του ενδιαφέροντος για τα εθνικά θέματα και την Ελληνική Παιδεία, για να ακολουθήσει λίγα χρόνια αργότερα, επί αρχιεπίσκοπου Δημητρίου, και το μοιραίο κλείσιμο δεκάδων ελληνικών κοινοτικών σχολείων.

**************

Οι σύγχρονοι ιστοριογράφοι της Εκκλησίας της Αμερικής, στα βιβλία ή στις πανεπιστημιακές μελέτες ή στα άρθρα τους στις κάθε είδους εγκυκλοπαίδειες, παρακάμπτουν γενικά το βασικό κεφάλαιο της ιστορίας της Αρχιεπισκοπής Αμερικής σε σχέση με τα ελληνικά εθνικά θέματα. Περιορίζονται κατά κανόνα σε μια χρονογραφική παρουσίαση των σπουδαιοτέρων τοπικών εκκλησιαστικών δρώμενων χωρίς ιδιαίτερη ανάλυση και διασύνδεση τους με τη ζυμωσιογόνα πραγματικότητα που χαρακτηρίζει την διοίκηση του Φαναρίου. Η ιστοριογραφία αυτού του είδους τείνει να εστιάζει τις σχέσεις Πατριαρχείου- Αρχιεπισκοπής Αμερικής στο καθιερωμένο εκκλησιαστικο-κανονικό Δίκαιο που τις διέπει και που διατυπώνεται επίσημα στα καταστατικά και τους κανονισμούς της Αρχιεπισκοπής. Αποφεύγει η ιστοριογραφία αυτή να εμβαθύνει την έρευνα της στους πολυποίκιλους τρόπους με τους οποίους εκδηλώνεται και υλοποιείται αυτό το Δίκαιο έμπρακτα, στη καθημερινή ζωή της Εκκλησίας της Αμερικής και ιδίως στις σχέσεις αρχιεπισκόπου- μητροπολιτών ΗΠΑ-Πατριάρχη. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η ιστορία της Αρχιεπισκοπής Αμερικής εξετάζεται συνήθως αυτονομημένα, ενώ αποτελεί βασικά και κατ' ουσία ιστορία παραρτηματική του Πατριαρχείου, ιδίως κατά την περίοδο πατριαρχίας του Βαρθολομαίου, γνωστής για τις παντοειδείς επεμβάσεις της στη διοίκηση της Αρχιεπισκοπής Αμερικής.

Η ιστορία της Αρχιεπισκοπής Αμερικής όσον αφορά τα ελληνικά εθνικά θἐματα, την Ελληνική Παιδεία στις ΗΠΑ καί την επιβίωση της ελληνικής Ομογένειας πρέπει --για νάναι ρεαλιστική και αξιόπιστη-- να θεωρηθεί με τις διόπτρες εστιασμένες στο κεφάλαιο των σχέσεων του Φαναρίου με τις τουρκικές αρχές. Είναι ο ασφαλέστερος τρόπος προκειμένου να κατανοηθεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται και πορεύεται σήμερα η Ομογένεια της Αμερικής. Αλλά ακόμη και στη τελευταία προσπάθεια καταγραφής της ιστορίας της Εκκλησίας της Αμερικής απὀ τον Αλέξανδρο Κιτρόεφ, η πραγματικότητα αυτή δεν φαίνεται να ελκύει ούτε την ελαχιστότερη προσοχή του συγγραφέα...

**************

Οι παραπάνω εκτιμήσεις του Ι. Χατζηιωάννου αποκτούν σήμερα ιδιαίτερη σημασία ενόψει της τουρκικής «νομιμοποίησης» της «Γαλάζιας Πατρίδας» του Ταγίπ Ερντογάν. Ο νέος αυτός νόμος θα προβλέπει τουρκικά δικαιώματα, έλεγχο και δικαιοδοσία στο μισό ελληνικό Αιγαίο, στα μισά ελληνικά νησιά του, στη Θράκη και μέχρι σε πάνω από τη μισή Κρήτη, ένα κομμάτι της Άνδρου και γενικά σε ό,τι ελληνικό βρίσκεται ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού που χωρίζει το Αιγαίο στη μέση.

Όπως παρατηρεί σχετικά ο Χατζηιωάννου : Δυστυχώς πλησίασε πάρα πολύ η ώρα που θα πληρώσουμε όλοι μας με προσωπικό οδυνηρό τίμημα την αδιαφορία μας για τα εθνικά θέματα της Ελλάδας και της Κύπρου. Θα πληρώσουμε σκληρά κυρίως γιατί προωθήσαμε ή ανεχτήκαμε τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ελπιδοφόρο (σσ. εκτελεστικό όργανο του Βαρθολομαίου) στο ρόλο του «ηγέτη» και «εκπροσώπου» της Ελληνοαμερικανικής Κοινότητας (Γιώργου Χατζηιωαννου, Γράμμα από τη Νέα Υόρκη: Μας διώχνουν ακόμη και από τα νησιά μας οι αθεόφοβοι; -16 Μαϊου 2026).

Αποτελεί ομόφωνη άποψη των ομογνειακών φορέων ότι ο Ελληνισμός της Αμερικής, καλά οργανωμένος, θα είχε να προσφέρει πολλά στον αγώνα για την προάσπιση και προώθηση των εθνικών μας θεμάτων στην Ουάσιγκτον όπου λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις για τη σημερινή Ελλάδα και το αύριο σύνολου του Ελληνισμού. Ενώ άλλοτε, πριν τριάντα χρόνια, είχε ξεκινήσει να ανασυντάσσονται οι δυνάμεις του Ελληνισμού της Αμερικής, σημαδιακά εκκλησιαστκά γεγονότα ανέτρεψαν αυτή την πορεία που υποσχόταν πολλά. Εκτοτε --ὀπως διαπιστώνουν αξιόπιστοι ιστοριογράφοι-- η Ομογένεια περιέπεσε σε πρωτοφανή αδράνεια και τελικά στο σημερινό της μαρασμό, χωρίς ελληνικά σχολεία, χωρίς εθνικἠ δράση, πνέοντας αργά και σταθερά τα λοίσθια....

Αλέξανδρος Ρεμούνδος

ΠΥΚΝΩΝΟΥΝ ΤΑ ΣΥΝΝΕΦΑ...

Πυκνώνουν τα σύννεφα πάνω από την πατριαρχία του κ. Βαρθολομαίου, η οποία πλησιάζει προς την φυσιολογική ολοκλήρωσή της παρά τις προσπάθειες της Ελληνικής Πολιτείας να την παρατείνει με υποστήριξη... Στο συμπέρασμα αυτό οδηγούν ομογενειακά και άλλα δημοσιεύματα που πληθαίνουν τον τελευταίο καιρό. Σ' αυτά πλαγίως συχνά, αλλά και χωρίς περιστροφές πολλές φορές, υπογραμμίζεται ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αν πρόκειται να επιβιώσει μετά το σημερινό πατριάρχη, έχει ανάγκη αλλαγής ρότας. Απαραίτητη για το σκοπό αυτό -- όπως τονίζεται -- κρίνεται η καλοπροαίρετη μεν αλλά και απροκατάληπτη αξιολόγηση της τελευταίας 35ετούς πατριαρχίας ώστε να εντοπισθούν οι οποιεσδήποτε θετικές της πλευρές και, ταυτόχρονα, να επισημανθούν οι πολλές ή λίγες αρνητικές της επιπτώσεις στη ζωή της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Μόνο αν εξαχθούν τα ενδεικνυόμενα αντικειμενικά συμπεράσματα -- σημειώνει ο Τύπος -- θα καταστεί δυνατή η χρειαζούμενη χάραξη νέας γραμμής πλεύσης προκειμένου αρθεί το Πατριαρχείο στο ύψος των περιστάσεων ανταποκρινόμενο στις πολυποίκιλες προκλήσεις, θρησκευτικές και διεθνείς, της νέας εποχής.

Απ' τις διάφορες εκτιμήσεις που τα ΜΜΕ διατυπώνουν για την σημερινή ηγεσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου άλλες είναι λίγο ή περισσότερο γνωστές και άλλες, αυστηρότερες, εκφράζονται τώρα για πρώτη φορά προκαλώντας νέα ερωτηματικά. Συνήθως η μέχρι τώρα κριτική εστιαζόταν σε δημοσιογραφικές κυρίως περιγραφές σχετιζόμενες με τον σατραπισμό που χαρακτηρίζει γενικά τις αποφάσεις και ενέργειες της ηγεσίας του Φαναρίου.

Στα συγκεκριμένα θέματα με τα οποία ασχολήθηκε κατά καιρούς η έντυπη ή διαδικτυακή δημοσιογραφία συμπεριλαμβάνονται ο υποβαθμισμένος ρόλος της πατριαρχικής συνόδου, η εκλογή και συχνή παύση αρχιερέων, οι συγκρούσεις με άλλα ορθόδοξα πατριαρχεία και Αυτοκέφαλες Εκκλησίες, η συχνότητα των πατριαρχικών μετακινήσεων, οι χαίνουσες πληγές στην Αρχιεπισκοπή Αμερικής, οι σχέσεις του Πατριαρχείου με τις τουρκικές αρχές, η αποτυχία της τελευταίας πατριαρχικής επίσκεψης στο Λευκό Οίκο.

Ακολουθεί σύντομη αναλυτική παρουσίαση των θεμάτων με τα οποία ασχολήθηκε μέχρι σήμερα ο δημοσιογραφικός κάλαμος:

α) Υποβάθμιση της συνόδου

Ο Τύπος επεσήμανε επανειλημμένα την κατακόρυφη υποβάθμιση του ρόλου της πατριαρχικής συνόδου την τελευταία 30ετία, καθώς έχει ουσιαστικά καταργηθεί η συλλογική διεργασία των θεμάτων και εκλείψει ο διάλογος εντός του συνοδικού πλαισίου. Ενώ οι αποφάσεις του Πατριαρχείου, για λόγους τυπικής εκκλησιαστικής νομιμότητας, φέρουν την σφραγίδα της συνόδου, στην πραγματικότητα υπαγορεύονται τον πρόεδρο της συνόδου, τον πατριάρχη δηλ., και υιοθετούνται ασυζητητί από τους υπόλοιπους αρχιερείς. Ο ρόλος της συνόδου σήμερα έχει περιορισθεί σε μια απλή τυπική επισφράγιση των εύστοχων ή άστοχων προτιμήσεων του Πατριάρχη.

Η παραπάνω υποβάθμιση εξαρτάται άμεσα από τον τρόπο σύνθεσης της συνόδου. Σήμερα τη σύνοδο συνθέτουν αρχιερείς που καλούνται να υπηρετήσουν ως "συνοδικοί" όχι βάσει καθιερωμένου κατάλογου (συνταγμάτιου), όπως συνέβαινε παλαιότερα, αλλά από τον ίδιο τον πατριάρχη που καθορίζει ποιός θα συμμετέχει στις εργασίες της συνόδου για μια ορισμένη περίοδο. Έτσι τα μέλη της συνόδου επιλέγονται με καθαρά προσωποπαγή κριτήρια. Σε περίπτωση που κάποιος συνοδικός αρχιερέας τύχει να διαφωνήσει με τον πατριάρχη κατά τη συζήτηση κάποιου θέματος, συνήθως παὐεται αμέσως και χωρίς συζήτηση (π.χ. περιπτώσεις Αδριανουπόλεως, Σικάγου, κ. ά.)

β) Αυταρχισμός στην εκλογή ή παύση αρχιεπισκόπων και μητροπολιτών

Επικρίνεται συχνά από τον Τύπο ο σημερινός πατριάρχης για την επιβολή καθαρά προσωπικών του προτιμήσεων στην εκλογή κληρικών σε επισκοπικές θέσεις κάθε βαθμίδας, όπως επίσης ψέγεται για την παύση ή υποχρεωτική παραίτηση πλειάδας αρχιερέων (τελευταίως: Νέας Ιερσέης Ευάγγελου, Μεξικού Αθηναγόρα, Λάμπης και Σφακίων κ. ά.) χωρίς την προβλεπόμενη διαδικασία απολογίας.

Δεν παραλείπει ο Τύπος να υπενθυμίζει συχνά και την ομηρική σύγκρουση του Βαρθολομαίου με τον τότε Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ιάκωβο η οποία κατέληξε να λάβει μορφή δημόσιας διένεξης στην ελληνική τηλεόραση δίνοντας αφορμή σε σειρά αρνητικών σχολίων σε βάρος του ίδιου του πατριάρχη και του Πατριαρχείου.

γ) Συγκρουσιακή στάση στα πανορθόδοξα θέματα - Σχέσεις με λοιπές Αυτοκέφαλες

Ορθόδοξες Εκκλησίες

Σχετικά υπενθυμίζει ο Τύπος συνήθως το χειρισμό της περίπτωσης του Αρχιεπίσκοπου Αθηνών Χριστοδουλου που χωρίς την παρέμβαση της Ελληνικής Πολιτείας θα είχε καταλήξει σε νέο σχίσμα εντός της ελληνικής Ορθοδοξίας.

Σύμφωνα με τα σχετικά δημοσιεύματα, τα προβλήματα με την Εκκλησία της Ρωσσίας αντιμετωπίσθηκαν απ' τον κ. Βαρθολομαίο με συγκρουσιακό πνεύμα και οδήγησαν τελικά σε ουσιαστική ματαίωση του έργου της πανορθόδοξης συνόδου της Κρήτης. Στο σημείο αυτό γίνεται επίσης επικριτική αναφορά στη βιασύνη και έλλειψη διορατικότητας με τα οποία αντιμετωπίσθηκε το θἐμα της Ουκρανικής Αυτοκεφαλίας που τελικά οδήγησε στο σημερινό ρωσικό σχίσμα και σ΄ ένα ιστορικά πρωτοφανή διχασμό μεταξύ των Ορθόδοξων Εκκλησίων (ελληνόφωνων, σλαβόφωνων, αραβόφωνων και λοιπών). Ο κατακερματισμός --υπογραμμίζεται-- έχει φτάσει σε σημείο τέτοιο που η Ορθόδοξη Εκκλησία ανά τον κόσμο όχι μόνο να  εμφανίζεται αλλά και να είναι στην κυριολεξία ένα θλιβερό σκορποχώρι, ενώ η έννοια της μίας κι αδιαίρετης Ορθοδοξης Εκκλησίας να μοιάζει πλέον σαν ψευδαίσθηση. Παρατηρείται βάσιμα ότι οι σλαβόφωνες, αραβόφωνες αλλά και ελληνόφωνες ακόμη (Ιεροσόλυμα) Εκκλησίες απομακρύνονται όλο και περισσότερο από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ευθυγραμμιζόμενες με τη Μόσχα, με αποτέλεσμα να απομονωθεί ορατά ο Οικουμενικός Πατριάρχης.

Η ομογενειακή εφημερίδα "Ἑθνικός Κήρυξ, σε σχετικό σχόλιο της σημειώνει χαρακτηριστικά: Κι έπειτα ζούμε κι εμείς εδώ στην Αμερική, αλλά και άλλοι πολλοί ανά την Οικουμένη με αυταπάτες περιμένοντας από τον Βαρθολομαίο να ενώσει την Ορθόδοξη Εκκλησία τη στιγμή που συνέτεινε να γίνει σκορποχώρι. Ναι σκορποχώρι, γεγονός το οποίο ομολογούν ιεροκρυφίως και ιεράρχες από τους πιο «δικούς του» εν Φαναρίω και αλλού, όμως δεν τολμούν να του το πουν διότι φοβούνται την οργή του, έχοντες κατά νουν την κακοποιητική συμπεριφορά του εναντίον πλείστων όσων ιεραρχών. Οι πληγές που έχει ανοίξει στην δική μας εδώ Αρχιεπισκοπή χαίνουν, Ευάγγελος, Μεθόδιος, Ναθαναήλ. Είναι εφιαλτικό να σκεφθεί κανείς ψύχραιμα και αντικειμενικά την κληρονομιά που αφήνει πίσω του έπειτα από 35 χρόνια στην Πατριαρχία.

Υπενθυμίζουν επίσης οι δημοσιογράφοι πως το ύφος ορισμένων δημόσιων τοποθετήσεων του Βαρθολομαίου, ιδίως έναντι των επιθετικών Ρώσων, δεν αρμόζει σε Πατριάρχη και μάλιστα στον Πρώτο της Ορθοδοξίας. Υπογραμμίζουν σχετικά ότι όταν ο Πατριάρχης χρησιμοποιεί εκφράσεις (σκασίλα μας δεν τους φοβάμαι...) που δεν συνάδουν με το ύφος του θεσμού, δεν αποστομώνει τους επικριτές του, αλλά αντιθέτως τους προσφέρει αφορμή για νέες επιθέσεις

δ) Υπέμετρος δημοσιοσχεσιτισμός

Σύμφωνα με τα δημοσιογραφικά σχόλια, η υπερβολική συχνότητα των ταξιδιών του Βαρθολομαίου —ιδίως προς την Ελλάδα αλλά και γενικότερα— δημιουργεί σταδιακά μια αίσθηση ευκολίας, σχεδόν καθημερινότητας, που δεν συνάδει με το βάρος του αξιώματος. Όταν ο Πατριάρχης εμφανίζεται διαρκώς «εν κινήσει», ο θεσμός χάνει αναπόφευκτα την αίγλη του και ασφαλώς κάτι από τη μοναδικότητά του. Η παρουσία του παύει να αποτελεί σημαντικό γεγονός και γίνεται ρουτίνα. Γι' αυτό και οι πιστοί με δυσφορία πλέον διαπιστώνουν ότι οι ναοί είναι μισογεμάτοι, παρατηρώντας περιορισμένη, όχι μαζική, συμμετοχή του λαού στις επισκέψεις και εμφανίσεις του Πατριάρχη. Το δημοσιογραφικό καταληκτήριο σχόλιο είναι συνήθως πως η υστεροφημία δεν διαμορφώνεται εν κινήσει.

ε) Ο συνεχής αναβρασμός στην Αρχιεπισκοπή Αμερικής

Είναι σχεδόν ομόφωνη η θέση του ειδικευμένου στα εκκλησιαστικά Τύπου ότι οι  χαίνουσες πληγές στην μεγαλύτερη επαρχία του Πατριαρχείου, την Αρχιεπισκοπή Αμερικής, οφείλονται στις διαρκείς κάθετες επεμβάσεις του σημερινού πατριάρχη στη αρχιεπισκοπική διοίκηση. Ειδικά, χρεώνονται στον κ. Βαρθολομαίο: - ο κατακερματισμός της Αρχιεπισκοπής σε επισκοπές (πριν 30 χρόνια) που τελικά επιτάχυνε τον αφελληνισμό της Ομογένειας.

- οι οδυνηρές για την Εκκλησία της Αμερικής αλλαξο-αρχιεπισκοπίες και η δημιουργία αυτήν του ανεπίσημου καθεστώτος του δεύτερου αρχιεπισκόπου (Patriarchal Legate με δράση παράλληλη εκείνη του εκλεγμένου επίσημου αρχιεπίσκοπου), που -- σύμφωνα με δημοσιογραφικές αναφορές -- εντάσσονται σε ευρύτερο πλαίσιο οικονομικού σχεδίου βασισμένου στη μακροχρόνια σκέψη και λαχτάρα του Φαναρίου για την ολοσχερή «άλωση» της Εκκλησίας και της Ομογένειας της Αμερικής.

Δεν παραλείπει ο Τύπος να υπενθυμίζει ότι όλα τα παραπάνω οδήγησαν στην αισθητή μείωση του αριθμού των εγγεγραμμένων μελών της Αρχιεπισκοπής που κατά την τελευταία 30ετία από 650.000 περιορίστηκε σε μόλις 120.000. Συμπερασματικά ο Τύπος τονίζει τη ζοφερή και παραλυτική πραγματικότητα με κύριο υπεύθυνο τον Βαρθολομαίο, διότι ο εδώ (αρχιεπίσκοπος) είναι απλά εντολοδόχος.

ς) Η πατριαρχική στάση έναντι των τουρκικών αρχών - Διεθνή θέματα

Σχετικά υπενθυμίζει ο Τύπος την πατριαρχική ευλογία των τουρκικών όπλων στην ερντογανική στρατιωτική επιχείρηση «Κλάδος Ελαίας», στο Αφρίν της βορειοδυτικής Συρίας (2018). Τα ΜΜΕ αναδεικνύουν επίσης την έλλειψη κάθε πατριαρχικής αντίδρασης στο ζήτημα της μετατροπής της Αγίας Σοφίας και της Μονής της Χώρας σε τζαμιά, τονίζοντας πως η σιωπή δεν είναι ουδέτερη στάση — είναι απώλεια μαρτυρίας. Στο θέμα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης επισημαίνεται ότι, ενώ δεν έχει επιτευχθεί καμμία ουσιαστική πρόοδος, γίνονται ωστόσο ανακριβείς και παραπλανητικές δηλώσεις περί του αντιθέτου. Η δημοσιογραφία θίγει, τέλος, και την πατριαρχική σιγή για τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν, ενώ ταυτόχρονα εξυμνεί τη θαρραλέα στάση του Πάπα της Ρώμης.

ζ) Το ναυάγιο της πατριαρχικής επίσκεψης του στο Λευκό Οίκο

Σύμφωνα με εκκλησιαστικούς παρατηρητές η κραυγαλέα αποτυχία της επίσκεψης οφείλεται σε πλημμελή οργανωτική προετοιμασία. Θεώρησαν μοιραίο λάθος του κ. Βαρθολομαίου να αναθέσει την οργάνωση της επίσκεψης στον δεύτερο αρχιεπίσκοπο π. Άλεξ Καρλούτσο σε περίοδο που οι σχέσεις του τελευταίου με τους κυβερνώντες στην Ουάσιγκτον ήταν διαταραγμένες (λόγω ανάμιξης του, ως συνοργανωτή της ομογενειακής εκδήλωσης για τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου (2025) στο Λευκό Οίκο, σε θέμα πώλησης εισιτηρίων στους προσκεκλημένους. Το θέμα είχε λάβει τέτοιες διαστάσεις ώστε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ΗΠΑ αναγκάστηκε να προβεί σε επίσημη δήλωση, απορρίπτοντας οποιαδήποτε σχετική ανάμιξη του Λευκού Οίκου. Επομένως η ευθύνη της οργάνωσης της πατριαρχικής επίσκεψης ανατέθηκε σε ακατάλληλο πρόσωπο καθώς τούτο βρισκόταν στη δυσμένεια του Λευκού Οίκου. 

Στη δημοσιογραφική προσπάθεια αξιολόγησης της επίσκεψης έγινε επίσης αναφορά σε τεράστιες διπλωματικές γκάφες που έγιναν κατά τη συνάντηση με τον πρόεδρο Τραμπ και που καταλογίζονται αποκλειστικά στον κ. Βαρθολομαίο.

η) Ανεξέλεγκτη οικονομική διαχείριση

Στον παραπάνω κατάλογο η δημοσιογραφική κριτική έρχεται να προσθἐσει τώρα και το λεπτό θέμα της διαχείρισης των οικονομικών του Πατριαρχείου -ένα θέμα για το οποίο επί έτη κρατιόνταν στο μαὐρο σκοτάδι οι συνοδικοί αρχιερείς. Ωστόσο τα άδεια ταμεία του Πατριαρχείου και η έλλειψη κάθε οικονομικού απολογισμού για τον πακτωλό εκατομμυρίων δολαρίων που για μια 35ετία εισρέουν στο Φανάρι, τείνουν να καταστήσουν το θέμα εκρηκτικόκαθώς αφορά άμεσα, σε προσωπικό επίπεδο, τον κ. Βαρθολομαίο. Υπενθυμίζει ο Τύπος σχετικά, ότι ο μόνος που αναποτελεσματικά ζητούσε απ' τον κ. Βαρθολομαίο οικονομικό απολογισμό, έστω και στοιχειώδη και περιοριζόμενο μόνο στο ποσό της ελληνικής επιχορήγησης του Πατριαρχείου, ήταν ο Θεόδωρος Πάγκαλος ως υπουργός Εξωτερικών.

Ως γνωστό, τα ελληνικά ΜΜΕ, της Ελλάδας και της Ομογένειας, κρατούσαν επί δεκαετίες τον κ. Βαρθολομαίο στο απυρόβλητο, για εθνικούς μάλλον λόγους. Το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ), ο επίσημος δηλ. κρατικός φορέας που συλλέγει, επεξεργάζεται και διανέμει ειδήσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, λογοκρίνει και μπλοκάρει κατά κανόνα κάθε κείμενο θεωρούμενο επικριτικό για τον κ. Βαρθολομαίο. Επί δεκαετίες η δημοσιογραφική κριτική εμφανιζόταν μόνο σε ελάχιστες περιθωριακές αθηναϊκές εφημερίδες, σε ορισμένα καθαρώς εκκλησιαστικά έντυπα ή στους χώρους του διαδίκτυου.

Η ίδια κατάσταση επικρατεί και σήμερα καθώς η Ελληνική Κυβέρνηση, λόγω των διεθνών συνθηκών, εξακολουθεί να αποφεύγει τον διπλωματικό πονοκέφαλο που θα δημιουργούσε μια ενδεχόμενη πατριαρχική παραίτηση και εκλογή νέου πατριάρχη. Ωστόσο η ανεξάρτητη δημοσιογραφία -- προσπαθώντας να ξεπεράσει τους φράκτες του κρατικού ΑΠΕ, ιδίως στο χώρο της ελληνοαμερικανικής ομογένειας (κυρίως το ΚΑΛΑΜΙ, το HELLENISCOPE και τον τελευταίο καιρό και ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ) -- προβαίνει σε ενδιαφέρουσες αποκαλύψεις στοιχείων οικονομικού χαρακτήρα που διαμορφώνουν μια άλλη κατάσταση με νέες ίσως προοπτικές. Παράλληλα, ενδεικτικό της βαθμιαίας διαμόρφωσης νέου φαναριώτικου σκηνικού είναι η διαφαινόμενη ήδη δραστηροποίηση των υποψηφίων που φιλοδοξούν να διαδεχθούν τον κ. Βαρθολομαίο. Προς στιγμή έχουν σχηματισθεί δύο ομάδες αρχιερέων στην Κωνσταντινούπολη: η πρώτη περιλαμβάνει τους μητροπολίτες Πριγκηποννήσων Δημήτριο και Φιλαδελφείας Μελίτωνα, η δεύτερη τον μητροπολίτη Χαλκηδόνος Εμμανουήλ και φίλους του.

Ο Τύπος προεξοφλεί βέβαια και την ανάμιξη του Αμερικής Ελπιδοφόρου, ο οποίος, αν και μακριά από το Φανάρι, διατηρεί -- όπως φημολογείται -- άριστες σχέσεις με το καθεστώς Ερντογάν και δεν απέκρυψε ποτέ τη φιλοδοξία του να είναι ο επόμενος Οικουμενικός Πατριάρχης.

Για τους παρατηρητές των εκκλησιαστικών εξελίξεων είναι φανερό πως πυκνώνουν όλο και περισσότερο τα σύννεφα πάνω από την φθίνουσα πατριαρχία του κ. Βαρθολομαίου ο οποίος καλείται τώρα ανταπεξέλθει 1) στις νέες σοβαρές επικρίσεις του Τύπου σε άκρως ευαίσθητα θέματα οικονομικού χαρακτήρα, και 2) στις αδολοφανείς πλην σαφώς υπονομευτικές πρωτοβουλίες των όλο και περισσότερο ανυπόμονων επίδοξων διαδόχων. Η τάση του κ. Βαρθολομαίου να προβάλλεται ως αεικίνητος και ακατάβλητος θα αρκέσει τη φορά αυτή να αντισταθμίσει τις ευδιάκριτες επιπτὠσεις της προχωρημένης ηλικίας του; Από τις στήλες του Τύπου διατυπώνεται -- με κάποια επιφύλαξη πάντα -- η άποψη ότι μόνο οι χαρακτηριστικές ανορθόδοξες μεθοδεύσεις του κ. Βαρθολομαίου μπορούν να χρησιμεύσουν ως αποτελεσματικό μέσο προκειμένου να διαλυθούν τα σκοτεινά νέφη που έχουν συσσωρευθεί πάλι πάνω απ΄τη δύουσα πατριαρχία του.

Αλέξανδρος Ρεμούνδος

Εν μέσω ανεμορούφουλα πάλι η Θεολογική Σχολή Βοστώνης

 

Πολλοί φάνηκαν να εκπλήττονται με την παραίτηση του προέδρου της Θεολογικής Σχολής του

Τιμίου Σταυρού στη Βοστώνη, ενώ όσοι είναι εξοικειωμένοι με την ιστορία της Σχολής δεν

δίστασαν να χαρακτηρίσουν την τελευταία αυτή εξέλιξη ως "φυσιολογική" και αναμενόμενη. Ως

γνωστό, η θητεία των προέδρων της Θεολογικής Σχολής κατά την τελευταία δεκαετία δεν διαρκεί

πανω από 3-3μισυ έτη κατά μέσο όρο και στη περίπτωση εν προκειμένω 2 μόνο ἐτη.

Η Σχολή βρίσκεται στο στόχαστρο παντοειδούς κριτικής εδώ και χρόνια, όπως μαρτυρούν τα

συνεχή δημοσιεύματα του ομογενειακού τύπου. Σύμφωνα με την δημοσιογραφική ετυμηγορία η

Σχολή αδυνατεί να εκπληρώσει τον βασικὀ σκοπό της που δεν είναι άλλος από την

προετοιμασἰα καταρτισμένων κληρικών για τις ανάγκες της Αρχιεπισκοπής Αμερικής. Πρέπει να

σημειωθεί ότι την αξιολόγηση αυτή συμμερίζονται όχι μόνο σοβαροί ομογενειακοί οργανισμοί και

ακαδημαϊκοί κύκλοι, αλλά και η πλειονότητα των κληρικών --ιερέων και επισκόπων-- της

Αρχιεπισκοπής Αμερικής.

Ο αντικειμενικός παρατηρητής, κρίνοντας από το μορφωτικό επίπεδο των αποφοίτων αλλά και

απ' την ακαδημαϊκή επίδοση των καθηγητικού σώματος, εύκολα διαπιστώνει ότι η αρνητική

αξιολόγηση του έργου της Σχολής δεν είναι άμοιρη σοβαρών ερεισμάτων. Η διοίκηση της

Σχολής, κυρίως λόγω της γραφειοκρατικής της δομής, αποδείχθηκε αναποτελεσματική,

αδυνατώντας να αντιμετωπίσει τα σοβαρά προβλήματα που διαχρονικά ταλανίζουν το

εκπαιδευτικό ίδρυμα. Σαν κλασσικά παραδείγματα αναφέρονται συνήθως 1) η αδυναμία της

διοίκησης να εξασφαλίσει, σε ετήσια βάση, επαρκή αριθμό ιεροσπουδαστών, και 2) η αποτυχία

της να προσελκύσει καθηγητικό προσωπικό ανεγνωρισμένου κύρους. Η πρακτική της

διαδικτυακής διδασκαλίας που άρχισε να εφαρμόζεται λόγω κορωνοϊού (και που χωρίς πειστικό

λόγο παρατείνεται και μέχρι σήμερα με προοπττική να υποκαταστήσει πλήρως την διδασκαλία

από τα έδρανα), δεν φαίνεται να αρκεί προκειμένου να υπερκερασθούν τα τεράστια συστημικά

προβλήματα του ιδρύματος.

Ως προς τα οικονομικά της Σχολής ειδικά, αν και δεν έχει διατυπωθεί δημόσια ιδιαίτερα έντονη

κριτική, εντούτοις δεν παραγνωρίζεται ότι το διαχρονικό "κατεστημένο" του ιδρύματος και η

προβληματική εκμέρους διαχείριση των οικονομικών αποτελούν τα βασικά αίτια των σημερινών

αδιεξόδων του εκκλησιαστικού εκπαιδευτήριου. Γενικά, τα οικονομικά της Σχολής θεωρούνται

"ομιχλώδη" και "αδιαφανή". Ενώ παρουσιάζονται τυπικά οικονομικοί απολογισμοί με γενικές

περιγραφές, η διοίκηση αλλά και η εποπτεύουσα Αρχιεπισκοπή αρνούνται να εμφανίσουν

λεπτομερειακά στοιχεία που αφορούν κυρίως στους μισθούς του καθηγητικού και βοηθητικού

προσωπικού αλλά και στα μεγάλα ποσά που εισρέουν ετἠσια και οφείλουν να προορίζονται για

υποτροφίες των φοιτητών.

Η κατάσταση που επικρατεί εδώ και χρόνια στη Θεολογική Σχολή έχει βαθμιαία οδηγήσει την

Ομογένεια να χάσει την εμπιστοσύνη της με αποτέλεσμα να μειωθεί αισθητά η οικονομική της

υποστήριξη. Αρνείται πλέον να συνεχίσει τις συνεισφορές της σ' ένα ίδρυμα που χαρακτηρίζει

"μαύρη τρύπα", χωρίς προοπτική βελτίωσης. Πιστεύεται βάσιμα, λόγω προϊστορίας κυρίως, ότι

η πώληση μέρους του οικοπέδου της Σχολής που αποφασίσθηκε πρόσφατα για αναπλήρωση

των άλλοτε γενναίων δωρεών, δεν θα συμβάλει σε ριζική αλλαγή της κατάστασης αλλά θα

αποτελέσει απλώς προσωρινό μέτρο για αντιμετώπιση οικονομικών αναγκών της στιγμής.

Παράλληλα, σε πολλούς ομογενειακούς κύκλους πλανάται επίμονα το ερώτημα γιατί οι

εποπτεύουσες εκκλησιαστικές αρχές, δηλ. η Αρχιεπισκοπή Αμερικής και κατ' επέκταση το

Οικουμενικό Πατριαρχείο, αποφεύγουν ν' ασχοληθούν με το πρόβλημα της Σχολής, ενώ γενική

σχεδόν είναι η απαίτηση να τεθεί τέρμα στο διαχρονικό "σκάνδαλο" που εκθέτει την Ομογένεια

και Εκκλησία μας στις κρατικές ακαδημαϊκές αρχές και ευρύτερα στην αμερικανική κοινωνία.

Αλέξανδρος Ρεμούνδος

*Για πληρέστερη εξοικείωση με το θέμα, μπορεί ο αναγνώστης να ανατρέξει στην παρακάτω βιβλιογραφία:

-- "Ο Μητσοτάκης σπεύδει να επιδοτήσει τη Θεολογική Σχολή Βοστώνης" - (14 Ιαν. 2020)

https://pnemorem1.blogspot.com/2020/01/blog-post_14.html

-- "Να κλείσει η Θεολογική Σχολή της Βοστώνης και να σπουδάζουν στην Ελλάδα με υποτροφίες" - (25-26

Νοεμ. 2023)

https://www.ekirikas.com/na-kleisei-i-theologiki-scholi-tis-vosto/

-- "Πάλι σε κρίση η Θεολογική Σχολή Βοστώνης. Μόνη επιλογή το λουκέτο ; " - (8 Ιαν. 2025)

https://pnemorem1.blogspot.com/2025/01/blog-post.html

-- "Ατέλειωτη η κρίση στην Θεολογική Σχολή" - (13 Ιαν. 2025)

https://kalami.us/2025/omogeneia/HolyCross.html

-- "Της Σχολής τα πειράματα" - (3 Ιουλ. 2025)

https://www.ekirikas.com/tis-scholis-ta-peiramata/

-- "Το μελόδραμα της Θεολογικής Σχολής" - (5 Μαρτίου 2026)

https://www.ekirikas.com/to-melodrama-tis-theologikis-scholis/

Επίκαιρη πάλι η παραίτηση Βαρθολομαίου

 

Στη διαχρονική πορεία των μεγάλων ιστορικών θεσμών σημεώνονται κατά καιρούς γεγονότα που επηρεάζουν αποφασιστικά, και μέχρις ενός σημείου καθορίζουν το εγγύς και απώτερο μέλλον τους. Αυτό, όπως είναι φυσικό, ισχύει και για τον θεσμό του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης που για τον Ελληνισμό αποτελεί "σημείο αναφοράς", καθώς διαδραματίζει μέχρι και σήμερα σημαἰνοντα ρόλο στη θρησκευτική, και όχι μόνο, ζωή των Ελλήνων εντός και προπάντων εκτός της μητροπολιτικής Ελλάδας.

Ένα τέτοιο σημαδιακό γεγονός για τον θεσμό του Οικουμενικού Πατριαρχείου -- σύμφωνα με έγκυρους εκκλησιαστικούς σχολιαστές αλλά και διπλωματικούς παρατηρητές-- αποτελεί και η πρόσφατη επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου στις ΗΠΑ, που δεν έτυχε ακόμη να αναλυθεί σε όλο της το βάθος.

________

Ως γνωστό, οι επαφές του Οικουμενικού Πατριάρχη με την πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ αποβλέπουν κυρίως στην από πρώτο χέρι ενημέρωση των αμερικανικών αρχών σχετικά με τις συνθήκες υπό τις οποίες λειτουργεί το Πατριαρχείο και διαβιώνει η Ομογένεια της Κωνσταντινούπολης ιδίως σε περιόδους που οι τουρκικές αρχές εμφανίζονται ιδιαίτερα καταπιεστικές έναντι των μη μουσουλμανικών πληθυσμών της χώρας τους.

Από εκκλησιαστικής απόψεως, οι πατριαρχικές επισκέψεις στις ΗΠΑ δίνουν την ευκαιρία να τεθούν επί τάπητος τα βασικά θέματα που απασχολούν την τοπική εκεί Εκκλησία. Ενώ έχουν πραγματοποιηθεί δεκάδες ταξίδια του κ. Βαρθολομαίου στις ΗΠΑ, άλλα επίσημα και άλλα ανεπίσημα, ο φάκελος των συσσωρευμένων προβλημάτων της "εκτροχιασμένης" Αρχιεπισκοπής Αμερικής παραμένει αδιερεύνητος, ακόμη και στη διανυόμενη περίοδο όπου είναι ευδιάκριτα τα παρακμιακά αδιέξοδα, πνευματικά και θεσμικά, στα οποία έχει περιέλθει η ελληνορθόδοξη ομογένεια της Αμερικής.

__________

Η επίσκεψη του Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου στο Λευκό Οίκο και η συνάντησή του με τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, αποτελούσε το κύριο και "πρωταρχικό" σημείο της όλης πατριαρχικής αποδημίας στις ΗΠΑ. Από πολύ ενωρίς, από το αρχικό στάδιο της σχετικής προετοιμασίας, φάνηκε πως η επίσκεψη δεν θα απέδιδε το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Το όλο σκηνικό που εκτυλίχθηκε στο προεδρικό γραφείο και αποτυπώθηκε σε φωτογραφίες ή βίντεο, μιλάει αφ' εαυτού χωρίς να χρειάζεται ιδιαίτερο σχολιασμό.

Στη συζήτηση των εικοσιπέντε λεπτών που μεσολάβησε αναφέρθηκαν, όπως γνωρίζουμε σήμερα, τρία κυρίως θέματα: 1) η μεταφορά της έδρας του Πατριαρχείου εκτός Τουρκίας, 2) η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής Χάλκης, και 3) η εκκλησιαστική κατάσταση στην Ουκρανία.

- Ως προς το πρώτο σημείο, σύμφωνα με την ομογενειακή εφημερίδα "Εθνικός Κήρυξ" της Νέας Υόρκης, « Όταν [σ.σ. ο Βαρθολομαίος] ανέφερε στον πρόεδρο Τραμπ τις πιέσεις της Τουρκίας, [...] ο Τραμπ [...] έθεσε το ερώτημα 'γιατί το Πατριαρχείο δεν φεύγει από την Τουρκία αφού πιέζεται;' ».

- Σχετικά με το δεύτερο σημείο. όταν ο Πατριάρχης παρακάλεσε τον πρόεδρο να μεσολαβήσει στον Ερντογάν για το θέμα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής, ο πρόεδρος διαβεβαίωσε τον Πατριάρχη ότι "θα μιλήσει σχετικά" στον τούρκο ομόλογό του...

- Όσον αφορά στο Ουκρανικό ζήτημα που έθεσε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ρωτήθηκε αιφνιδιαστικά ο Πατριάρχης για διάφορες επίμαχες πλευρές της διαδικασίας χορήγησης του Τόμου Αυτοκεφαλίας (εκμέρους του Οικουμενικού Πατριαρχείου το 2019) με τον οποίο ιδρύθηκε η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας.

Στον εκκλησιαστικο-ομογενειακό χώρο δεν σημειώθηκαν εξελίξεις με την ευκαιρία της πατριαρχικής επίσκεψης. Οι εκδηλώσεις που οργανώθηκαν επί τή ευκαιρία, περιορίσθηκαν στα συνηθισμένα δείπνα και σε εκκλησιαστικές τελετές με τη συμμετοχή κυρίως του γνωστού όμιλου των "Αρχόντων" και άλλων εύπορων παραγόντων της ελληνοαμερικανικής κοινότητας με αισθητή απουσία, αν όχι εύσχημο αποκλεισμό, των παραδοσιακών εκπροσώπων της Ομογένειας. Στις ομιλίες του Πατριάρχη δεν έγινε καμιά αναφορά στα βασικά ζητήματα που απασχολούν σήμερα το ευρύτερο σώμα της Ομογένειας: τη διατήρηση της Ελληνικής Γλώσσας, το κλείσιμο δεκάδων ελληνικών απογευματινών σχολείων αλλά και την ανησυχητική εικόνα του γενικού μαρασμού στον οποίο έχει περιπέσει η Ομογένεια την τελευταία εικοσαετία.

Η δημοσιογραφική κάλυψη της πατριαρχικής επίσκεψης, ενώ αρχικά φάνηκε να είναι σφαιρική, διευρυμένη με θεμιτές επισημάνσεις και κρίσεις, απότομα περιορίσθηκε σε "στεγνή" ειδησεογραφική περιγραφή των διαφόρων φάσεων της επίσκεψης. Υπήρξαν μάλιστα ελληνικά κρατικά μέσα που μετέδωσαν ανακριβή στοιχεία και άλλα που θέλησαν να μετατρέψουν την απροσδόκητη αποτυχία της επίσκεψης στο Λευκό Οίκο σε επιτυχία με το επιχείρημα ότι "Όταν ένας ηγέτης, είτε είναι πολιτικός είτε εκκλησιαστικός, έχει την ευκαιρία μίας συνάντησης με τον Αμερικανό Πλανητάρχη είναι μία επιτυχία" (Βλ.. Hellas Journal, Ο Οικουμενικός Πατριάρχης πέρασε το κατώφλι του Λευκού Οίκου και έφυγε αλώβητος..., 16/09/2025). Η ξαφνική μεταστροφή των ΜΜΕ, σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, αποδίδεται σε "ευγενή παρέμβαση" του Έλληνα πρωθυπουργού που αντιλήφθηκε εγκαίρως πόσο αρνητικός θα ήταν ο αντίκτυπος της "θλιπτικής" επίσκεψης τόσο για το Πατριαρχείο όσο καί για την Ελλάδα και την κυβέρνησή της. (Βλ. ΚΑΛΑΜΙ  ̈Το ταξίδι πατρ. Βαρθολομαίου στις ΗΠΑ. - Λευκός Οίκος, υποτίμηση της επίσκεψης, θέαμα θλιπτικό" - https://kalami.us/2025/omogeneia/vothrolomaios-usa-sep25a.html καί Χαράλαμπου Νταγάκη, "Και τώρα οι συνέπειες (Βαρθολομαίος, Λευκός Οίκος" (ΚΑΛΑΜΙ - 21 Σεπ. '25 - https://kalami.us/2025/omogeneia/vothro-WH-sep25_synepeies.html).

__________

Η Σύνοδος του Φαναρίου --η δοτή ομάδα ιεραρχών που περιβάλλει τον Βαρθολομαίο και η οποία υποτίθεται "συναποφασίζει" ως σώμα για την πορεία του Πατριαρχείου και της Ορθόδοξης Εκκλησίας σε πολλούς τομείς -- απέφυγε, σε αντίθεση με όσα έπραττε σε άλλες εποχές, να αξιολογήσει εις βάθος την πατριαρχική επίσκεψη στο Λευκό Οίκο προκειμένου να εξαχθούν τα απαραίτητα συμπεράσματα και αποφευχθούν παρόμοιες "εκπλήξεις" στο μέλλον. Ακολουθώντας την πρακτική που εφαρμόζεται την τελευταία 30ετία, η πατριαρχική σύνοδος παρέκαμψε κάθε συζήτηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αμφισβήτηση του προπαρασκευαστικού χειρισμού της πατριαρχικής αποδημίας εκ μέρους των υπευθύνων.

Ωστόσο, ενώ η σύνοδος υπό την προεδρία του κ. Βαρθολομαίου αποφεύγει συστηματικά την εξέταση ζητημάτων για τον χειρισμό των οποίων δυνατό να επικριθεί ο πρόεδρος της, στον ευρύτερο χώρο της ιεραρχίας του Πατριαρχείου, στην Πόλη και στο εξωτερικό, άρχισαν "ιδιωτικού χαρακτήρα" συζητήσεις εάν και κατά πόσο ο χρόνος ευνοεί την παράδοση της πατριαρχικής σκυτάλης σε κάποιο νεότερο ιεράρχη ακόλουθο μιας γενικά παραδοσιακότερης γραμμής.

Στις συγκρατημένες συζητήσεις ακούγονται, όπως είναι φυσικό, και μερικές δειλές επικριτικές φωνές για τον πατριαρχικό χειρισμό παλαιών και επίκαιρων θεμάτων: - της συνόδου στό Κολυμπάρι Κρήτης, όπου τέσσερις ορθόδοξες εκκλησίες με την "ηχηρή" αποχή τους αμφισβήτησαν ουσιαστικά την πρωτοκαθεδρία του Οικουμενικού Πατριαρχείου ανάμεσα στις λοιπές Ορθόδοξες Εκκλησίες, 

- της παροχής αυτοκεφαλίας στην Εκκλησία της Ουκρανίας, όπου λόγω "ατελούς αξιολόγησης των δεδομένων" δεν μπόρεσαν να ξεπερασθούν μέχρι σήμερα οι εντάσεις και εσωτερικές αντιπαραθέσεις, - των διαταραγμένων σχέσεων του Πατριαρχείου με πολλές Ορθόδοξες Εκκλησίες (Ρωσίας, Ιεροσολύμων, Σερβίας και άλλες που κλίνουν προς τη Ρωσία) που έχουν οξυνθεί ακόμη περισσότερο μετά τη σύνοδο της Κρήτης, ώστε να γίνεται συχνά λόγος για "σχίσμα" στον ορθόδοξο κόσμο, 

- της περιοδικής ανασυγκρότησης της πατριαρχικής συνόδου με κριτήρια διαφανή, ώστε να διασφαλίζεται η εύρυθμη συνοδική λειτουργία σύμφωνα με την κανονική παράδοση του Πατριαρχείου,

- της ευνοιοκρατίας που προωθείται με την υπερπαραγωγή επισκόπων "αμφίβολης πνευματικότητας",

- της συχνότατης απουσίας του πατριάρχη από την έδρα του, η οποία, κατά τη γνώμη πολλών ιεραρχών, δεν δικαιολογείται αν δεν προωθεί κάποιο συγκεκριμένο πνευματικό ή εκκλησιαστικὀ σκοπό,

- η ανεξέλεγκτη διαχείρηση των οικονομικών του Πατριαρχείου, για τα οποία η "εποπτεύουσα" σύνοδος έχει γενικά πλήρη άγνοια,

- η "σατραπική" διοίκηση του Πατριαρχείου, με τα αυταρχικά ξηλώματα συνοδικών αρχιερέων, αλλά και ενεργών αρχιεπισκόπων (τριών αρχιεπισκόπων Αμερικής: Ιάκωβου, Σπυρίδωνα και Δημητρίου) και μητροπολιτών (Σάρδεων Ευάγγελου, Μεξικού Αθηναγόρα κ.ά.) με χρήση της γνωστής μεθόδου των εξαναγκαστικών παραιτήσεων, μεταθέσεων και εικονικών "προαγωγών" (π.χ. Λάμπης και Σφακίων, και τόσων άλλων).

- η συνεχής αναβολή κάθε προετοιμασίας της πατριαρχικής διάδοχης με αποτέλεσμα να αιωρείται εφιαλτικἀ το ερώτημα αν μετά τον θάνατο του κ. Βαρθολομαίου θα υπάρξει συνέχεια και μέλλον για το Πατριαρχείο στην Κωνσταντινούπολη, κτλ κτλ.

_________

Οι επικρίσεις για τους διάφορους χειρισμούς του κ. Βαρθολομαίου εντάθηκαν ακόμη περισσότερο μετά την αποτυχία της πατριαρχικής επίσκεψης στο Λευκό Οίκο. Αναφέρονται σχετικά τρεις τεράστιες διπλωματικές "γκάφες":

- δόθηκε στον απρόβλεπτο πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ η αφορμή να θέσει, έστω και πλαγίως, ζήτημα μεταφοράς της έδρας του Πατριαρχείου,

- δεν μπόρεσε να εξασφαλισθεί προεδρική δέσμευση υπέρ της επαναλειτουργίας της Σχολής της Χάλκης, αλλ' απλώς δόθηκε στον πατριάρχη η διαβεβαίωση ότι το θέμα θα θιγεί σε μελλοντική συνομιλία Τραμπ- Ερντογάν (ο οποίος έχει ήδη συγκατατεθεί στην προοπτική επαναλειτουργίας της Σχολής αλλά αποκλειστικά και μόνο ως τμήματος του Πανεπιστημίου της Ισταμπούλ, δηλ. χωρίς πατριαρχική εποπτεία...)

- αποδοκιμάσθηκαν εκμέρους της αμερικανικής ηγεσίας οι πατριαρχικοί χειρισμοί του Ουκρανικού εκκλησιαστικού ζητήματος.

____________

Είναι φυσικό οι αμφισβητούμενοι χειρισμοί εκμέρους του κ. Βαρθολομαίου στους παραπάνω τομείς και προπάντων το "ναυάγιο" της επίσκεψης του στο Λευκό Οίκο να έχουν προβληματίσει σοβαρά την ανά τον κόσμο ιεραρχία του Πατριαρχείου και να πυροδοτούν διάφορες συζητήσεις γύρω από μια ενδεικκνυόμενη --τώρα ή στο προσεχές μέλλον--παραίτηση του κ. Βαρθολομαίου.

Το θέμα φαίνεται να είχε λάβει τελευταίως ανησυχητική για τον κ. Βαρθολομαίο έκταση, ώστε κρίθηκε αναγκαίο να εκπονηθεί σχέδιο αντιπερισπασμού προκειμένου να μετατοπισθεί το κέντρο ενδιαφέροντος της ιεραρχίας. Επιστρατεύθηκε μάλιστα ο γνωστός κληρικός Άλεξ Καρλούτσος από την Αμερική, αν και θεσμικά και άλλως αναρμόδιος, ο οποίος -- με άρθρο του που δημοσιεύθηκε τόσο στην ομογενειακή εφημερίδα  ̈Εθνικός Κήρυξ", όσο και σε επίσημη ανάρτηση του διαδικτυακού "Ορθόδοξου Παρατηρητή" της Αρχιεπισκοπής Αμερικής και άλλους εκκλησιαστικούς ιστοχώρους,-- άνοιξε ξαφνικά δημόσια συζήτηση για την συνταξιοδότηση των επισκόπων στα 75 χρόνια τους.

Η εστίαση της συζήτησης μετατοπίσθηκε ταχύτατα από την παραίτηση του πατριάρχη που υπερβαίνει το 85ο έτος της ηλικίας του... στους ίδιους τους ιεράρχες, επισκόπους και μητροπολίτες, οι περισσότεροι των οποίων πλησιάζουν ή και υπερβαίνουν το 75ο της ηλικίας τους.

Η μεθοδευμένη αντίδραση Βαρθολομαίου-Καρλούτσου υπήρξε αποτελεσματική. Η ιεραρχία έπαυσε πάραυτα να εγείρει θέμα πατριαρχικής παραίτησης ... Προς το παρόν και για το εγγύς μέλλον δεν αναμένεται ἀλλη σχετική εξέλιξη. Η συζήτηση περί  πατριαρχικής παραίτησης αναβλήθηκε πάλι επ' αόριστο ...

Αλέξανδρος Ρεμούνδος

Οικ. Πατριάρχης Βαρθολομαίος για Ρωσία: «Δεν τους φοβάμαι»

«Εθνικος Κηρυξ» 24 Ιαν 2026 Οικ. Πατριάρχης Βαρθολομαίος για Ρωσία: «Δεν τους φοβάμαι» ΑΘΗΝΑ. «Οχι, λοιπόν, δεν είναι ιερός, είναι επεκτατικός ο πόλεμός τους, είναι απολύτως σατανικός, αποτέλεσμα ματαιόδοξων ανθρώπων, εθισμένων στο όπιο της εξουσίας», αναφέρει ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, μιλώντας στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Στον απόηχο της ανοίκειας επίθεσης που δέχθηκε πρόσφατα, τόσο ο ίδιος όσο και το Πατριαρχείο, από τη ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών, ο Οικουμενικός Πατριάρχης απαντά στη Μόσχα δηλώνοντας πως δεν φοβάται τη ρωσική προπαγάνδα. «Δεν τους φοβάμαι, δεν φοβάμαι τις ύβρεις, τις συκοφαντίες, τις απρέπειες, δεν φοβάμαι και ό,τι άλλο σχεδιάζουν», αναφέρει χαρακτηριστικά. Αναλυτικά η συνέντευξη Ποιες οι σκέψεις σας για την πορεία των ειρηνευτικών συνομιλιών όσον αφορά την Ουκρανία, με δεδομένες τις προσπάθειες που έχετε και εσείς καταβάλει προς την επίτευξη της ειρήνης, στις οποίες αναφερθήκατε κατά το πρόσφατο συλλείτουργό σας με τον προκαθήμενο της Εκκλησίας της Ουκρανίας; Το Οικουμενικό Πατριαρχείο προσεύχεται διαρκώς για την παύση των πολέμων και των συγκρούσεων, και για την επικράτηση της ειρήνης και της δικαιοσύνης σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Οπως γνωρίζετε, κυρία Μουρελάτου, από την πρώτη στιγμή σταθήκαμε στο πλευρό του σκληρά δοκιμαζόμενου από τη ρωσική εισβολή ουκρανικού λαού. Συμπαρασταθήκαμε όχι μόνο στους ορθοδόξους αδελφούς μας, αλλά σε όλους τους Ουκρανούς, οι οποίοι με γενναιότητα και θάρρος, ως άλλος Δαβίδ έναντι του Γολιάθ, υπερασπίζονται τα ιερά και τα όσια της πατρίδας τους και αντιστέκονται στις δυνάμεις που θέλουν να οδηγήσουν την Ουκρανία στο έρεβος του εξευτελισμού, της εκμετάλλευσης, της υποταγής και της σκλαβιάς. Είναι λυπηρό ότι οι εμπνευστές και υποστηρικτές του λεγομένου «Ρωσικού κόσμου» δεν διστάζουν να εργαλειοποιούν το θρησκευτικό συναίσθημα και να διαστρεβλώνουν την ορθόδοξη θεολογία και παράδοση βαφτίζοντας σαν «ιερό» αυτόν τον πόλεμο, τα θύματα του οποίου, μέχρι σήμερα, αριθμούν δεκάδες χιλιάδες ζωές, μεταξύ των οποίων νεαροί στρατιώτες και από τις δύο πλευρές, άμαχοι πολίτες και, δυστυχώς, πολλά μικρά παιδιά. Και, όπως είπα και άλλες φορές, λυπάμαι γιατί και εκκλησιαστικά πρόσωπα υιοθέτησαν και επανέλαβαν αυτό το ανίερο και αιρετικό αφήγημα, υποτασσόμενοι προφανώς στα κελεύσματα πολιτικών αρχόντων, σε αντάλλαγμα ίσως της ποικιλότροπης υποστηρίξεως που τους παρέχουν οι διάφοροι προπαγανδιστικοί μηχανισμοί και υπηρεσίες. Οχι, λοιπόν, δεν είναι ιερός, είναι επεκτατικός ο πόλεμός τους, είναι απολύτως σατανικός, αποτέλεσμα ματαιόδοξων ανθρώπων, εθισμένων στο όπιο της εξουσίας. Προσευχόμαστε και ελπίζουμε όλες οι ειρηνευτικές προσπάθειες, που βρίσκονται σε εξέλιξη, να καρποφορήσουν. Η ειρήνη πρέπει και μπορεί να επανέλθει στην Ουκρανία, με σεβασμό στην εθνική της ανεξαρτησία και με ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανασυγκροτήσεώς της. Για να υπάρξει μία ελπιδοφόρα προοπτική για όλους τους Ουκρανούς, και ασφαλώς για τους ορθοδόξους αδελφούς μας που ενωμένοι θα πρέπει να εργαστούν προς την κατεύθυνση αυτή. Η πρωτόθρονη Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, από την οποία έλαβαν το βάπτισμα πολλοί λαοί, μεταξύ των οποίων και οι σημερινοί Ουκρανοί και Ρώσσοι, δέεται προς τον Αρχοντα της ειρήνης Χριστό, με όλη τη δύναμή της, να σταματήσει αυτό το αιματοκύλισμα και να αποκατασταθεί και πάλι η ειρήνη. Παναγιότατε, σας ανησυχούν οι ρωσικές επιθέσεις προς το πρόσωπό σας; Σας φοβίζουν όλα αυτά που λένε για εσάς; Να φοβηθώ; Οχι, όχι! Σιγά μη φοβηθώ τη ρωσική προπαγάνδα. Δεν φοβάμαι ούτε τις ψευδείς και κατασκευασμένες πληροφορίες που διακινούν, ούτε τις σχεδιασμένες από διάφορες υπηρεσίες βρώμικες επιθέσεις τους, ούτε τις συκοφαντίες που εκτοξεύουν εις βάρος του Πατριαρχείου μας και του προσώπου μου, ούτε τα ρωσικά trolls του Διαδικτύου, ούτε τις ιστοσελίδες – φερέφωνά τους. Ο,τι και να κάνουν για να συσκοτίσουν την αλήθεια, δεν μπορούν να την κρύψουν, δεν μπορούν να παραπλανούν για πάντα τους πάντες. Δεν τους φοβάμαι. Αντιθέτως, αυτοί όλοι θα πρέπει να φοβούνται την Ημέρα της Κρίσεως. Αν, ασφαλώς, πιστεύουν. Και, μεταξύ πολλών άλλων, θα κριθούν για τον πόλεμο στην Ουκρανία, για το ότι τον χαρακτήρισαν «ιερό», αλλά και για τις προσπάθειές τους να διαλύσουν την ενότητα της Ορθοδοξίας, εφαρμόζοντας σταλινικές προπαγανδιστικές τακτικές, με στόχο να την ελέγξουν, να την υποτάξουν, και να χειραγωγήσουν τους ορθοδόξους λαούς. Προφανώς, επιθυμούν να δημιουργήσουν ένα ρωσοκίνητο υβρίδιο, ένα μόρφωμα που δεν θα έχει σχέση με Ορθοδοξία. Κατηγορούν, λοιπόν, την Κωνσταντινούπολη για όλα όσα εκείνοι πράττουν, εξ ιδίων κρίνοντες τα αλλότρια. Προσπαθούν να αποσείσουν τις βαρύτατες ευθύνες που έχουν και να τις χρεώσουν αλλού. Πάντα άλλοι τους φταίνε. Ενας καθρεφτισμός, μία προβολή στους άλλους των δικών τους υπονομευτικών ενεργειών. Επαναλαμβάνω, λοιπόν, για ακόμη μία φορά: Δεν τους φοβάμαι, δεν φοβάμαι τις ύβρεις, τις συκοφαντίες, τις απρέπειες, δεν φοβάμαι και ό,τι άλλο ίσως σχεδιάζουν. Η πρόσφατη ανακοίνωση των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών δεν φανέρωσε μόνον πού μπορεί να φτάσουν οι προπαγανδιστές, αλλά αποκάλυψε urbi et orbi ποιος έχει το πάνω χέρι και στα εκκλησιαστικά στη Ρωσία. Αγωνιάτε για την προστασία των χριστιανικών πληθυσμών που δοκιμάζονται στη Μέση Ανατολή και ειδικά στη Συρία; Ασφαλώς και αγωνιώ για την κατάσταση των αδελφών μας σε όλη τη Μέση Ανατολή. Τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε με πόνο όλα όσα συμβαίνουν στην ευρύτερη περιοχή. Χιλιάδες συνάνθρωποί μας, πάρα πολλοί εκ των οποίων χριστιανοί, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, να ξεριζωθούν από τη γη των προγόνων τους και να πάρουν τον δρόμο της προσφυγιάς. Μας ανησυχεί η συρρίκνωση της χριστιανικής παρουσίας στους τόπους όπου γεννήθηκε, δίδαξε, σταυρώθηκε και αναστήθηκε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Μας πληγώνει να βλέπουμε τις αδελφές και τους αδελφούς μας να υποφέρουν και να κινδυνεύουν ζώντας σε περιβάλλοντα ανασφάλειας και συγκρούσεων. Στεκόμαστε, όπως πάντοτε, αλληλέγγυοι στα Πρεσβυγενή Πατριαρχεία Αντιοχείας και Ιεροσολύμων, και ενώνουμε τις προσευχές μας με τις προσευχές των προκαθημένων τους Μακαριοτάτων Πατριαρχών Ιωάννη και Θεοφίλου, των κληρικών και των πιστών τους. Ελπίζουμε ότι οι τοπικές κυβερνήσεις, αλλά και όλοι όσοι εργάζονται για μία ειρηνική Μέση Ανατολή, θα συμβάλουν με όλες τους τις δυνάμεις στην προστασία των χριστιανικών πληθυσμών, αλλά και όλων των κατοίκων, με τη δημιουργία συνθηκών ασφαλούς διαβίωσης και οικονομικής ανάπτυξης. Είναι δικαίωμα των χριστιανών αδελφών μας να παραμείνουν στον τόπο όπου γεννήθηκαν. Οσοι δε ξεριζώθηκαν να μπορέσουν να επιστρέψουν το συντομότερο στις πατρογονικές εστίες τους. Με βάση την έκρυθμη κατάσταση που επικρατεί διεθνώς, φοβάστε ότι μπορεί να οδηγηθούμε σε σοβαρότερη παγκόσμια εμπλοκή; Εύχομαι ο Σωτήρας Χριστός να παρέμβει και να φωτίσει τους ηγέτες του κόσμου να αντιμετωπίσουν τα όποια ζητήματα με ψυχραιμία, χωρίς εγωισμούς και απολυτότητες, με σεβασμό προς το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συνθήκες, και κυρίως έχοντας στη σκέψη τους τούς πολίτες των χωρών τους. Οπως έχουμε δηλώσει και στο παρελθόν, ο πόλεμος, το να σκοτώνει ο άνθρωπος τον συνάνθρωπό του, ο αδελφός τον αδελφό του, είναι το πλέον αποτρόπαιο και απαράδεκτο αποτύπωμα της φθοροποιού και παρακμιακής καταστάσεως, της οποίας όμηρος, δυστυχώς, εξακολουθεί να παραμένει η ανθρωπότητα. Μια πραγματικότητα που έρχεται σε πλήρη αντίθεση προς τη διδασκαλία του Κυρίου μας. Οφείλουμε να θέτουμε ως προτεραιότητές μας την ειρήνη, τον διάλογο και την συνεννόηση, το μέλλον των παιδιών μας. Κάθε πόλεμος, κάθε συγκρουσιακή ενέργεια που ναρκοθετεί την ειρήνη και θίγει τον σεβασμό του ανθρωπίνου προσώπου, το οποίο αποτελεί εικόνα του ίδιου του Θεού, είναι μία ήττα της ανθρωπότητας. Επαναλαμβάνω: Ο πόλεμος είναι ήττα της ανθρωπότητας. Αυτό συμβαίνει σήμερα στην Ουκρανία, αλλά και σε άλλες περιοχές του πλανήτη μας που βιώνουν τα αποτελέσματα του ανθρώπινου εγωισμού και των πολεμοχαρών επιδιώξεων ενίων ηγετών. Ο πόλεμος δεν είναι λύση. Δεν μπορεί να είναι λύση. Δεν πρέπει να αποτελεί ούτε καν την τελευταία μας επιλογή. Μας το δίδαξαν οι δύο Παγκόσμιοι Πόλεμοι, και τα εκατομμύρια θύματά τους. Και όχι μόνον αυτοί, αλλά και μικρότεροι που συνέβησαν τις τελευταίες δεκαετίες, ακόμα και ο εν εξελίξει πόλεμος στην Ουκρανία. Η μόνη ασφαλής οδός για την υπέρβαση των όποιων διαφορών είναι ο διάλογος. Είναι η μόνη επιλογή ώστε η ανθρωπότητα να ζήσει σε ειρήνη, χωρίς πολέμους, βία και συγκρούσεις. Πώς αποτιμάτε την πρόσφατη επίσκεψή σας στον Λευκό Οίκο με βάση τα όσα συζητήσατε με τον Πρόεδρο Τραμπ και αν υπάρχει κάτι που κρατήσατε από όσα σας είπε; Ηταν η πρώτη μας συνάντηση και είχαμε την ευκαιρία, μέσα σε μία εγκάρδια ατμόσφαιρα, να συζητήσουμε με τον Εξοχότατο κύριο Πρόεδρο για τις πρωτοβουλίες, τη διακονία και την οικουμενική αποστολή της Πρωτοθρόνου Εκκλησίας της Ορθοδοξίας. Μας υποδέχθηκε με θέρμη και έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τα θέματα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, όπως επίσης και ο Εξοχότατος Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, και οι άλλοι στενοί συνεργάτες του κ. Προέδρου που παρέστησαν στην συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο. Διατηρούμε τις καλύτερες των εντυπώσεων και ελπίζουμε ότι θα έχουμε την ευκαιρία να ανταποδώσουμε την φιλοξενία στην Εδρα μας, στο Φανάρι, όπως συνέβη με άλλους προκατόχους του αμερικανούς Προέδρους. Υπάρχουν, θεωρείτε, βάσιμες ενδείξεις για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης προσεχώς και πώς αξιολογείτε τη συνεργασία σας με τις τουρκικές Αρχές; Κυρία Μουρελάτου, δεν θα μπορούσα παρά να σας εκφράσω την αισιοδοξία μου. Το ζήτημα της επαναλειτουργίας της Σχολής μας επανήλθε στο προσκήνιο με πρωτοβουλία του Εξοχοτάτου Προέδρου της Τουρκικής Δημοκρατίας κ. Ερντογάν, ο οποίος έδωσε τη σχετική εντολή στον Εξοχότατο υπουργό Εθνικής Παιδείας κ. Yusuf Tekin να ξεκινήσει τον διάλογο για τον σκοπό αυτό ανάμεσα στο Υπουργείο και στο Πατριαρχείο. Το πρώτο βήμα έγινε τον Μάιο του ’24, όταν ο κ. Υπουργός επισκέφθηκε τη Θεολογική Σχολή μας, και έκτοτε έχουν γίνει αρκετές συναντήσεις μεταξύ των δύο πλευρών. Πιστεύω ότι έχει γίνει σημαντική πρόοδος, αν και υπάρχουν ακόμα κάποια ζητήματα που θα πρέπει να διευθετηθούν. Φαίνεται όμως ότι υπάρχει η σχετική πολιτική βούληση, γεγονός που μας κάνει να ελπίζουμε ότι σύντομα θα έλθει η ευχάριστη είδηση από τις Κρατικές Αρχές. Αυτή τη στιγμή στο ιστορικό κτήριο της Σχολής και στον περιβάλλοντα χώρο της πραγματοποιούνται εκτεταμένα ανακαινιστικά έργα, με την οικονομική συνδρομή και την εν γένει στήριξη του Αρχοντος Εξάρχου της Μητρός Εκκλησίας Εντιμολογιοτάτου κ. Αθανασίου Μαρτίνου, Οικουμενικού Μεγάλου Ευεργέτου, και της συζύγου του Ευγενεστάτης κυρίας Μαρίνης. Τα έργα αναμένεται να περατωθούν προς το καλοκαίρι και ελπίζουμε, μέχρι τότε, να έχει διαμορφωθεί το οριστικό πλαίσιο λειτουργίας της Σχολής και να έχει δοθεί η σχετική άδεια, ώστε να μπορέσει, μετά 55 χρόνια, να υποδεχθεί και πάλι νέους σπουδαστές. Και θα προσκαλέσουμε τον Εξοχότατο κ. Πρόεδρο να εγκαινιάσουμε μαζί την επαναλειτουργία του ιστορικού εκπαιδευτικού ιδρύματος του Πατριαρχείου μας. Ποια μηνύματα θα θέλατε να απευθύνετε από τη Θεσσαλονίκη, την οποία προγραμματίζετε να επισκεφθείτε τις επόμενες ημέρες; Κάθε επίσκεψή μας στην Ελλάδα μάς δίδει την ευκαιρία να επικοινωνήσουμε πρόσωπο προς πρόσωπο με τον ευσεβή ελληνικό λαό, που πάντοτε τιμά και σέβεται το σεπτό Κέντρο της Ορθοδοξίας και του Γένους. Αυτή τη φορά επισκεπτόμεθα την πόλη των Αγίων Δημητρίου και Γρηγορίου του Παλαμά, ανταποκρινόμενοι στην πρόσκληση του Ποιμενάρχου της Σεβασμιοτάτου Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κ. Φιλοθέου και του Δ.Σ. της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Ανδρών Θεσσαλονίκης, προκειμένου να προστούμε των επετειακών εκδηλώσεων για τα 155 χρόνια από την ίδρυση αυτού του σημαντικού κοινωφελούς σωματείου με την πολυδιάστατη κοινωνική δράση και προσφορά. Καθώς η παρουσία μας στη Θεσσαλονίκη συμπίπτει με την εορτή των Τριών Ιεραρχών, των προστατών των Γραμμάτων, θα χοροστατήσουμε ανήμερα, το πρωί, στη θεία λειτουργία, στον πανηγυρίζοντα φερώνυμο Ιερό Ναό της Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, ενώ την παραμονή θα απευθύνουμε την κεντρική ομιλία στην εορταστική εκδήλωση της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Επίσης, κατά την παραμονή μας, θα επισκεφτούμε και τις όμορες Ιερές Μητροπόλεις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, και Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς. Είναι μία ευκαιρία, στο πλαίσιο και όσων είπαμε προηγουμένως, κατά την επίσκεψή μας να προσευχηθούμε όλοι μαζί για τον τερματισμό των πολέμων και για την επικράτηση της ειρήνης στον κόσμο μας. Η προσευχή, άλλωστε, είναι η ασπίδα του λαού του Θεού και νομίζω ότι σήμερα τη χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ, και ιδιαιτέρως οι αδελφοί μας που δοκιμάζονται από ασθένειες, από τη φτώχεια, αλλά και από τους πολέμους και τις συνέπειές τους. Πηγή: «ΤΑ ΝΕΑ»

Για τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη και για το έργο του για τον Ελληνισμό: Από την εισαγωγή στο βιβλίο του αγωνιστή του Ελληνισμού, Κείμενα από το Ιστολόγιο του (2009-2024)

Tου ΘΕΟΦΑΝΗ ΜΑΛΚΙΔΗ* Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης (1951-2024), υπήρξε μια ξεχωριστή προσωπικότητα της ελληνικής πολιτικής και διανόησης, συνδυάζοντας τη δράση με το στοχασμό, τη θεωρία με την πράξη, εκφράζοντας ένα λόγο κριτικό, ανεξάρτητο, εναλλακτικό και ριζοσπαστικό. Έγραψε και ανέδειξε, θεμελίωσε και υπερασπίστηκε με συνέπεια την ανάγκη για ενδογενή πολιτική και ανάπτυξη, ιστορική και πολιτισμική αυτογνωσία και κοινωνική δικαιοσύνη, ενώ η βαθιά γνώση της Ελληνικότητας, της ιστορίας, η σύνθεση πολιτικής επιστήμης, φιλοσοφίας και κοινωνιολογίας, τον οδήγησε στη δημιουργία μίας ολοκληρωμένης πρότασης για τον Ελληνισμό. Η δημιουργία του, η πνευματική του παραγωγή, η σκέψη του χαρακτηρίστηκε από πατριωτική συνείδηση, συνδυασμένη με μια κριτική ματιά στις παθογένειες της ελληνικής πολιτικής, οικονομίας και κοινωνίας. Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της αποκέντρωσης, της περιφερειακής και ισόρροπης ανάπτυξης, αναδεικνύοντας το προβληματικό, χρεοβόρο, παρασιτικό κράτος των Αθηνών, πιστεύοντας στη δυναμική και την αναγέννηση της ελληνικής περιφέρειας. Το συγγραφικό του έργο, πλούσιο και πολυδιάστατο, περιλαμβάνει βιβλία, μελέτες, άρθρα, δοκίμια και δημοσιεύσεις στο γραπτό και ηλεκτρονικό τύπο, συνεντεύξεις σε ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς (όπου αυτό ήταν επιτρεπτό…) με αντικείμενο τα εθνικά θέματα, τη Γενοκτονία, τη Μακεδονία, τον Πόντο και τη Μικρά Ασία, τη Θράκη, τον Ελληνισμό της Μεγάλης Ελλάδας, τις υποδομές, τις πόλεις και την ανάπτυξη, τον τουρισμό, τον αγροτικό και το διατροφικό τομέα, την πολιτική και τα κόμματα. Μαζί με την πνευματική του παραγωγή, ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης είχε ενεργό πολιτική δράση. Υπήρξε ιδρυτικό στέλεχος του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος, μέλος της ομάδας που συνέγραψε την ιδρυτική του διακήρυξη, εκλεγμένο μέλος στα ανώτερα κομματικά όργανα, και αγωνίστηκε για τον Ελληνισμό με συνέπεια και ανιδιοτέλεια, έχοντας πάντα ως γνώμονα το συλλογικό συμφέρον, χωρίς ποτέ να είναι Υπουργός και Βουλευτής, χωρίς ποτέ να λάβει κρατική αμειβόμενη θέση! Για αυτόν, όπως είπε άλλωστε και στην τελευταία του ομιλία στην στην Αλεξανδρούπολη, στη γενέθλια γη του, «η πολιτική ή είναι ιερή ή δεν είναι πολιτική»! Ο λόγος, η πράξη, το έργο του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, άφησε μια μεγάλη κληρονομιά στην ελληνική πνευματική και πολιτική σκηνή, αναδεικνύοντάς τον ως μια προσωπικότητα με βαθιά επίδραση και διαρκή αξία. Από την πλούσια συγγραφική του παραγωγή μέχρι την ενεργό πολιτική του δράση, συνέδεσε τη ζωή του με την υπεράσπιση των ελληνικών συμφερόντων, την ανάδειξη της περιφερειακής ταυτότητας και την κριτική ανάλυση των σύγχρονων πολιτικών προβλημάτων. Ένα από τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από τη μελέτη του έργου του είναι η συνέπεια και η αφοσίωσή του σε αρχές και αξίες. Ταυτόχρονα δεν ήταν ένας απλός κριτικός παρατηρητής, αλλά ένας ενεργός πολιτικός-πολίτης και διανοούμενος, τόσο μέσω της συγγραφής όσο και μέσω της πολιτικής του δράσης. Η πατριωτική του αλλά και διεθνιστική του συνείδηση, ήταν πάντα το θεμέλιο της σκέψης και της προσφοράς τους και κατόρθωσε να προσεγγίσει και να αναλύσει τα εθνικά και διεθνή ζητήματα με ιστορική τεκμηρίωση και κριτική ματιά, αναδεικνύοντας τις πολύπλοκες διαστάσεις τους. Η έμφασή του στην περιφέρεια και την αποκέντρωση αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό μέρος του έργου του, αφού πίστευε στη δυναμική της περιφέρειας και στην ανάγκη ενίσχυσής της έναντι της υπερσυγκέντρωσης στην πρωτεύουσα. Επιπλέον το έργο του αναδεικνύει την ελληνική πολιτιστική και ιστορική ιδιαιτερότητα, ενώ παράλληλα υπογραμμίζει την ανάγκη για ισόρροπη ανάπτυξη που θα λαμβάνει υπόψη τις τοπικές ανάγκες και δυνατότητες. Επιπλέον, η συμβολή του στην ανάδειξη του Ποντιακού ζητήματος και της Γενοκτονίας, αλλά και σ΄αυτό που ονόμασε Τουρκικό πρόβλημα, είναι κεφαλαιώδης. Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης δεν αρκέστηκε στην καταγραφή της ιστορίας, αλλά αγωνίστηκε ενεργά, έχοντας πρωταγωνιστικό ρόλο για την αναγνώριση της Γενοκτονίας και η δράση του ήταν καθοριστική για την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και την προώθηση των θέσεων του διεθνώς. Επιπλέον, παρότι το έργο του χαρακτηρίζεται από πολλούς ότι έχει έναν «προφητικό» χαρακτήρα, ειδικά σε ό,τι αφορά την οικονομική κρίση, τα μνημόνια, την παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας μέσω της οικονομίας, εντούτοις όπως έλεγε ίδιος, ήταν μόνο πρόβλεψη, δηλαδή μόνο πολιτική. Άλλωστε οι αναλύσεις του για τις παθογένειες του πολιτικού συστήματος, την ανάγκη για πραγματική ανάπτυξη και για την εθνική κυριαρχία είναι επίκαιρες, ακριβώς λόγω της προσέγγισης που είχε και της πολιτικής σκέψης που ανέπτυξε. Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης υπήρξε ένας αληθινός διανοούμενος, ένα πολιτικό ον, όπως τον περιέγραψε ο Αριστοτέλης, που συνέδεσε τη ζωή του με την προσφορά στον Ελληνισμό και το σπουδαίο, πράγματι, έργο του αποτελεί μια διαρκή πηγή έμπνευσης για το μέλλον του Ελληνισμού. Έργο, πρότυπο, βίος και ιδέες, ενός ξεχωριστού ανθρώπου, ενός μοναδικού Έλληνα, θα συνοδεύουν και θα καθορίζουν την πατρίδα μας! * Θεοφάνης Μαλκίδης Διδάκτορας Παντείου Πανεπιστημίου Συγγραφέας των βιβλίων «Αιγαίον, ΓΗ, ΑΕΡΑΣ, ΥΔΩΡ» και «Δωδεκάνησα, ελληνικότητα και εθνική κυριαρχία» ΠΗΓΗ:https://hellasjournal.com/2025/11/gia-ton-michali-charalabidi-kai-gia-to-ergo-tou-gia-ton-ellinismo-apo-tin-eisagogi-sto-vivlio-tou-agonisti-tou-ellinismou-keimena-apo-to-istologio-tou-2009-2024/