Σαν σήμερα: Η 4η Αυγούστου στην Iστορία - Ήταν φασίστας ο Ιωάννης Μεταξάς;

 Η 4η Αυγούστου είναι η 216η ημέρα του έτους κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο και 217η σε δίσεκτα έτη. Είναι η ημέρα που ξεκίνησε η δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά. 

Στις 4 Αυγουστου 1859 γεννήθηκε ο Νορβηγός συγγραφέας Κνουτ Χάμσουν, απόλυτο must η «Πείνα» του. Μπορείτε να το διαβάσετε ακούγοντας Λούις Άρμστρονγκ, ο οποίος γεννήθηκε την ίδια μέρα το 1901.

Κι όταν το τελειώσετε, μπορείτε να συνεχίσετε με τον «Υπερ-Ατλαντικό», ένα από τα αριστουργήματα του πολύ ιδιαίτερου Πολωνού συγγραφέα Βίτολντ Γκομπρόβιτς, ο οποίος γεννήθηκε στις 4 Αυγουστου 1904.

Στις 4 Αυγούστου έχουν γίνει διάφορες μάχες και πολιτικά γεγονότα, όμως για μας το σημαντικότερο είναι η έναρξη της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά, το 1936.

Η μεγάλη κουβέντα, που διαρκεί ως σήμερα με διάφορα εκατέρωθεν επιχειρήματα, είναι εάν ο Μεταξάς ήταν Φασίστας ή όχι. «Όχι», είπαμε και βέβαια το «όχι» της 28ης Οκτωβρίου που του χρεώθηκε προσωπικά, υπό μια έννοια ξέπλυνε το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, ή τουλάχιστον προσπάθησε.

Πατρίς, θρησκεία, οικογένεια και ολίγον Στέμμα

Η γρήγορη απάντηση είναι ότι ο Μεταξάς ήταν Φασίστας. Το πρόβλημά του ήταν ότι στην Ελλάδα δεν ήταν δυνατό να εγκατασταθεί ένα κλασικό φασιστικό καθεστώς για πολλούς και διάφορους λόγους, όπως επί παραδείγματι ότι η χώρα βρισκόταν κάτω από τη βρετανική γεωπολιτική κυριαρχία και το Λονδίνο δεν ήθελε να μοιάζει με το μουσολινικό και το χιτλερικό καθεστώς κανένα από τα προστατευόμενα από τη Βρετανία.

Επίσης η Ελλάδα ήταν μια χώρα στην οποία η κοινωνία κινείτο πολιτικά με παραδοσιακό τρόπο, δηλαδή συντηρητικοί εναντίον φιλελευθέρων. Συνεπώς το καθεστώς του Μεταξά ήταν μια συντηρητική δικτατορία με φασίζουσες τάσεις, φασιστοειδή εξωτερικά στοιχεία και σύμβολα, αλλά δεν μπορεί να ταυτιστεί με τον Φασισμό, όχι πάντως όπως εκφραζόταν εκείνη την εποχή από τον Μουσολίνι και τον Χίτλερ.

Τέλος, ο Μεταξάς είχε από πάνω του το Παλάτι, γεγονός που του απαγόρευε να έχει τον ολοκληρωτικό έλεγχο. Έναν έλεγχο που ήθελε πολύ, γι αυτό και δέλυσε τις προηγούμενες ελληνικές φασιστικές οργανώσεις προκειμένου να δημιουργήσει από την αρχή ένα μαζικό φασιστικό κίνημα.

Πρόκειται για την ΕΟΝ, την Εθνική Οργάνωση Νεολαίας, η οποία ιδρύθηκε, στελεχώθηκε, οργανώθηκε και συμπεριφέρθηκε στη βάση των πιο σκληρών φασιστικών νεολαιίστικων οργανώσεων.

Το όραμα της ΕΟΝ ήταν ο Τρίτος Ελληνικός Πολιτισμός που θα ήταν χιλιόχρονος κι αν αυτό σας θυμίζει κάτι, σωστά σας το θυμίζει. Οι στολές, η εκπαίδευση της ΕΟΝ ήταν παραστρατιωτικές και το πρόσχημα για την κατεπείγουσα δημιουργία της ήταν η ανάγκη προάσπισης του ελληνικού πολιτισμού απέναντι στην κομμουνιστική επιθετικότητα που μόλις είχε εκδηλωθεί στην Ισπανία.

Ο Μεταξάς, άθελά του οδήγησε στην εξύψωση του εθνικού φρονήματος, με το οποίο πήγε η Ελλάδα στον πόλεμο με τη Φασιστική Ιταλία. Ταυτόχρονα, όμως, συνέθλιψε τη βενιζελική φιλελεύθερη παράταξη, διαλύοντας το βασικό παράγοντα μετριοπάθειας στη χώρα.

Και κάπως έτσι βρήκε τη χώρα ο πόλεμος.

Ο τότε πρέσβης της Ιταλίας στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι, έραψε ότι ο Μεταξάς «ήθελε πάση θυσία να αποφύγει τον πόλεμο με την Ιταλία, την οποία εφοβείτο πάρα πολύ».

Δεν είναι βέβαιο ότι όντως φοβόταν, καθώς ποντάριζε πολύ σε δύο πράγματα: Την υποστήριξη της Αγγλίας και την πεποίθησή του ότι η Βρετανία θα κέρδιζε και αυτόν τον πόλεμο.

Σύφωνα με πηγές και αρχεία της εποχής, ο ίδιος δεν πίστευε ότι θα έφτανε σε πόλεμο με την Ιταλία και γι αυτό δεν υπήρχε κάποιο σαφές επιχειρησιακό σχέδιο στα βόρεια της χώρας. Ο Μεταξάς αυτό που ήθελε στην πραγματικότητα φαίνεται ότι ήταν η ουδετερότητα της Ελλάδας. Τα σχέδια αυτά τού τα χάλασε ο Μουσολίνι...

Γιατί είπε «όχι»; Διότι πολύ απλά δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς.

Ο μύθος του «φιλολαϊκού» καθεστώτος

Ένας από τους δημοφιλέστερους μύθους σχετικά με την δικτατορία της 4ης Αυγούστου είναι εκείνος περί της θέσπισης κράτους πρόνοιας, ο οποίος εμπλουτίζεται με ισχυρισμούς περί θέσπισης 8ωρου και της κυριακάτικης αργίας. Όλα αυτά, όμως, είχαν θεσπιστεί νομοθετικά από την περίοδο της διακυβέρνησης του Βενιζέλου.

Ο Μεταξάς όντως έβαλε σε λειτουργία -αν και περιορισμένη- το ΙΚΑ, το οποίο όμως είχε δημιουργηθεί πριν έλθει στην εξουσία. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του, οι αριθμοί ευημερούσαν, οι άνθρωποι όμως όχι. Με ιδιαίτερη «αδυναμία» στην πλουτοκρατία της εποχής, ο Μεταξάς έχτισε ένα κλασικό αντιλαϊκό και διεφθαρμένο καθεστώς, στο οποίο θεωρητικά δεν υπήρχε ανεργία, όλοι περνούσαν καλά και κανείς δεν διαμαρτυρόταν. Πώς να διαμαρτυρηθεί εξάλλου;

Το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, με τις ανατιχιαστικές του φιέστες, τις κενές περιεχομένου θριαμβολογίες και την καταπίεση κάθε αντίστασης και αντίδρασης, θυμίζει πολύ περισσότερο τη χούντα των συνταγματαρχών, παρά τα πανίσχυρα φασιστικά καθεστώτα του Χίτλερ και του Μουσολίνι, ή ακόμη και του Φράνκο, τον οποίον εθαύμαζε.

Ένα καθεστώς που δεν κατάφερε να γίνει ούτε Φασιστικό -όπως θα ήθελε- ούτε τίποτα. Μια δικτατορία, ήταν, που έβαλε τα θεμέλια για τον εμφύλιο. Κι αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του Μεταξά, πολύ μεγαλύτερη από ένα βεβιασμένο «όχι».

Σαν σήμερα: Η 4η Αυγούστου στην Iστορία - Ήταν φασίστας ο Ιωάννης Μεταξάς; (msn.com)

Ενόψει ήρεμου καλοκαιριού...

Πέρασε και η σύνοδος του Φαναρίου (21-22 Ιουλίου) που α) θα εξέταζε τη διαμαρτυρία της Εκκλησίας της Ελλάδας σχετικά με τον αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ελπιδοφόρο για τη βάπτιση των "βρεφών" του ομοφυλοφιλικού ζευγαριού στη Γλυφάδα και β) θα αποφάσιζε ενδεχομένως και για το μέλλον του Ελπιδοφόρου.

Οι συνοδικοί μητροπολίτες του Φαναρίου, διορισμένοι από τον πατριάρχη, έκαναν ορισμένες ουσιαστικά ασήμαντες αναφορές στο θέμα του κ. Ελπιδοφόρου. Ωστόσο, οι "ήπιες" παρεμβάσεις των συνοδικών αγνοήθηκαν από τον πατριάρχη, ο οποίος δεν επέτρεψε να συμπεριληφθεί τίποτε σχετικό στα επίσημα ανακοινωθέντα.

Ο κ. Βαρθολομαίος, ενώ αρχικά είχε ρίξει αρκετό λάδι στη φωτιά ο ίδιος και έδειχνε αποφασισμένος για όλα, τελικά έκανε πίσω. Εκκλησιαστικοί παρατηρητές επιμένουν, ότι ο κ. Βαρθολομαίος ήταν εκείνος που υπέδειξε στον κ. Ιερώνυμο πως να χειρισθεί το θέμα ώστε να προκληθεί διαμαρτυρία της συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδας και να σταλεί στη συνέχεια στο Φανάρι «διά τα περαιτέρω».

Σύμφωνα με τη σύντομη περιγραφή των εργασιών της συνόδου που παρουσίασε ο  "Ἑθνικός Κήρυξ" της Νέας Υόρκης και, για γνωστούς λόγους ,  επανάλαβε το "επικοινωνιολογικό" ιστολόγιο "Εξάψαλμος", ο πατριάρχης, σε μια προσπάθεια αποφυγής διεξοδικής συζήτησης του θέματος, φέρεται να δήλωσε «δεν μπορούμε να αλλάζουμε δυο και τρεις Αρχιεπισκόπους στην Αμερική».

Είναι δύσκολο να ελεγχθεί η ακρίβεια των όσων ειπώθηκαν στη σύνοδο καθ΄όσο ο "εκκλησιαστικός αναλυτής"  του "Εθνικού Κήρυκα" έχει το εξαιρετικό προνόμιο να  συνεργάζεται στενά με τις υπηρεσίες του Φαναρίου, οι οποίες ιστορικά διακρίνονται για διαρροές ειδήσεων αλλά συχνά και για κυκλοφόρηση σεναρίων προκάτ με καθαρά αποπροσανατολιστικό σκοπό. 

Όπως και ν΄άχουν τα πράγματα, οι λίγες συζητήσεις γύρω από το θέμα του Ελπιδοφόρου δεν οδήγησαν πουθενά. Ο κ. Βαρθολομαίος ,  αναλογιζόμενος προφανώς  το "πολιτικό κόστος" που ο ίδιος --κι όχι ο "συνέταιρος" του Καρλούτσος-- θα κληθεί να χρεωθεί, δεν θέλησε τελικά να προχωρήσει σ' ένα βιαστικό "ξεπάστρεμα"  του κ. Ελπιδοφόρου.

Άλλοι, μάλλον άστοχα, έσπευσαν να ερμηνεύσουν την αλλαγή  στην πατριαρχική στάση ως ενδεικτική της μείωσης της επιρροής του Άλεξ Καρλούτσου στο Φανάρι και συγκεκριμένα στον κ. Βαρθολομαίο με τον οποίο διατηρεί προσωπικές σχέσεις  εδώ και τριάντα χρόνια τουλάχιστο. Ο Καρλούτσος, ως γνωστό, επιστρατεύει σήμερα όλες τις δυνάμεις του,  οικονομικές και όχι μόνο, προκειμένου να επιτύχει την αντικατάσταση του κ. Ελπιδοφόρου, ελπίζοντας ότι ο επόμενος αρχιεπίσκοπος, ο πέμπτος στη σειρά, θ΄άναι πιο "συνεργάσιμος".

______________

Για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την εκκλησιαστική ιστορία των τελευταίων 40 ετών, σημειώνεται ότι

1) το πολιτικό κόστος που κατέβαλε ο Βαρθολομαίος για την εκπαραθύρωση του Αρχιεπίσκοπου Ιάκωβου ήταν τεράστιο, τόσο στο χώρο του πολιτικού κόσμου της Ελλάδας όσο και σε όλα τα στρώματα της Ομογένειας της Αμερικής. Του προσήψαν ανάρμοστη σε χριστιανό εκδικητικότητα προς το συγχωριανό του Ιάκωβο, έστω κι αν ο τελευταίος επιχείρησε οργανωμένη ανταρσία κατά του Φαναρίου. Κατηγορήθηκε επίσης από το μεγαλύτερο μέρος του ομογενειακού Τύπου για "εμπαθή αρχομανία" και "οικονομική δίψα" .

2) η αντικατάσταση του Σπυρίδωνα έφερε στο φως  την "ιερή συμμαχία" του Φαναρίου με τις διάφορες συνομωτικές φατρίες της Αμερικής , "φιλοπατριαρχικές" αλλά και αντιπατριαρχικές,  αλλά και άλλες σχετικές δολοπλοκίες. Προπαντός  έφερε στη επιφάνεια άγνωστες οικονομικές διαπλοκές, όπως και φαινόμενα εξαγοράς και δωροδοκίας, απομυθοποιώντας ανεπανόρθωτα το Φανάρι.

3) Η αποπομπή του Δημητρίου, αν και υπήρξε σχετικά ανώδυνη για κ. Βαρθολομαίο,   επιβεβαίωσε εντούτοις , για μια ακόμη φορά, την ύπαρξη  μεγάλων οικονομικών συμφερὀντων και σκανδάλων στο χώρο της αρχιεπισκοπής Αμερικής με σοβαρές συνέπειες στις σχέσεις της τελευταίας με το Φανάρι.

Το πολιτικό κόστος που χρεώθηκε ο κ. Βαρθολομαίος για κάθε εκπαραθύρωση αρχιεπισκόπου Αμερικής υπήρξε τεράστιο μακροπρόθεσμα. Υπολόγιζε προφανώς ότι η Ομογένεια θα ξεχάσει σιγά σιγά τα αντιαρχιεπισκοπικά πραξικοπήματα. Ωστόσο, αν και η Ομογένεια δεν συνεκράτησε πολλές σχετικές  λεπτομέρειες , η γενική αρνητική εντύπωση που έχει σχηματίσει για την 30χρονη πατριαρχία του Βαρθολομαίου και το σημερινό Φανάρι παραμένει βαθιά ριζωμένη στη μνήμη του.  Όλα αυτά, αν δεν του τα μεταφέρουν ή δεν τα γνωρίζει καλά, τα υποψιάζεται ο κ. Βαρθολομαίος. Γι' αυτό, όσο και αν πιέζεται από τον Καρλούτσο (με τους οικονομικούς οργανισμούς που ανεξέλεγκτα διευθύνει, τον "Εθνικό Κήρυκα" και τον "Εξάψαλμο" σε ρόλο χατζηαβατικό ), είναι ακόμη διστακτικός καταλαβαίνοντας ότι η στιγμή για μια τέταρτη εκπαραθύρωση αρχιεπίσκοπου δεν είναι ίσως και τόσο κατάλληλη. Άλλωστε η προσπάθεια του να αποκρὐψει την πραγματική κατάσταση που --κυρίως λόγω προηγουμένων αποφάσεων του-- επικρατεί σήμερα στην Αμερική , από τους πληροφοριακά απομονωμένους συνεργάτες του και  συνοδικούς μητροπολίτες δεν φαίνεται ν΄άναι και τόσο αποδοτική!

______________

Αυτός είναι μάλλον ο λόγος, κατά τους εκκλησιαστκούς σχολιαστές, που  ο κ. Βαρθολομαίος αποφάσισε να αναβάλει για λίγο ακόμη την αντικατάσταση του τέταρτου "θύματος" του  στην αρχιεπισκοπή Αμερικής, του αρχιεπίσκοπου Ελπιδοφόρου.   Ποιός ξέρει τι μπορεί να επαναφέρει στη μνήμη της Ομογένειας,  τι νέες αποκαλύψεις μπορεί να προκύψουν, και  ποια νέα αδιέξοδα θα δημιοργήσει τελικά μια τέταρτη πραξικοπηματική αποκεφάλιση αρχιεπίσκοπου αυτή τη στιγμή; Και επιπλέον ο κ. Βαρθολομαίος θάχει υπόψη του ότι ο "πολυδιάστατος" Ελπιδοφόρος διασυνδέεται με κάθε είδους προσωπικότητες, θρησκευτικές και πολιτικές, και θεωρείται αναμιγμένος σε καταστάσεις, άγνωστες και σε πολλούς ειδήμονες ακόμη.

Αλέξανδρος Ρεμούνδος

"Κρίση" και κρίση

 

Ακούγεται επίμονα ότι ταρακουνιέται συθέμελα πάλι η Αρχιεπισκοπή Αμερικής. Επιμένουν οι εργολαβικά δημοσιογραφούντες να μας πείσουν ότι η νέα κρίση είναι φανερή και δια γυμνού ακόμη οφθαλμού. Εφημερίδες γράφουν χωρίς παύση. Τηλεοράσεις μεταδίδουν και αναμεταδίδουν σχετικές ειδήσεις. Το διαδίκτυο κράζει και βοά.

Τι συμβαίνει πάλι και η ταλαίπωρη Αρχιεπισκοπή Αμερικής δεν μπορεί να βρει την ησυχία της; Μια κατάσταση γενικής αναστάτωσης που διαρκεί εδώ και τριάντα χρόνια, από τότε που εκλέχτηκε ο Βαρθολομαίος στον πατριαρχικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης.

Όλες οι επαρχίες του Πατριαρχείου, ως ζωντανοί οργανισμοί,  αντιμετωπίζουν προβλήματα σε καθημερινή βάση. Ποτέ όμως τα καθημερινά τους προβλήματα δεν εξελίσσονται σε "κρίσεις", διαρκείς και επανωτές, όπως στις ΗΠΑ. Τι το ιδιαίτερο συμβαίνει επιτέλους στην πέρα του ωκεανού επαρχία του Θρόνου ;

Ιστορική αναδρομή

Η εκλογή του Βαρθολομαίου στον πατριαρχικό θρόνο οδήγησε μοιραία στη ματαίωση των φιλόδοξων σχεδίων του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ιάκωβου να εκλεγεί πατριάρχης. Στη συνέχεια επέφερε και τη βίαιη ακύρωση μακροχρόνιων ονείρων που εναλλακτικά  έτρεφε ο Ιάκωβος, προκειμένου να ανεξαρτητοποιηθεί απ' το Πατριαρχείο δημιουργώντας αυτοκέφαλη Εκκλησία στην Αμερική. Μετά την ανταρσία του Ιάκωβου θα περίμενε κανείς οι σχέσεις Φαναρίου-Αρχιεπισκοπής Αμερικής να επανέρχονταν σε κατάσταση κανονικής ομαλότητας.

Δεν συνέβη όμως αυτό. Διάφορες ενέργειες του Βαρθολομαίου προμήνυαν ανώμαλη εξέλιξη των εκκλησιαστικών πραγμάτων της Αμερικής, αναστάτωση και αναταραχή .

 Ήδη κατά τα τελευταία έτη της ποιμαντορίας Ιάκωβου, ο Βαρθολομαίος είχε προσπαθήσει να ιδρύσει  γραφείο πατριαρχικής αντιπροσωπείας στην Ουάσιγκτον, ανεξάρτητο απ' την Αρχιεπισκοπή, με επικεφαλής ένα άγνωστο μέχρι τότε ιερωμένο, τον πρωτοπρεσβύτερο Άλεξ Καρλούτσο. Η πατριαρχική πρωτοβουλία έπεσε στο κενό λόγω σφοδρής αντίδρασης εκ μέρους ιακωβικών κύκλων.

Αλλ' αν απέτυχε ο Βαρθολομαίος να πήξει επίσημη αντιπροσωπεία παραβιάζοντας τα κανονικά όρια της Αρχιεπισκοπής Αμερικής, κατώρθωσε --χωρίς συνοδική εξουσιοδότηση-- να εισπηδήσει στη Αρχιεπισκοπή Αμερικής και --χωρίς την σύμφωνη γνώμη του κυρίαρχου ιεράρχη (αρχιεπίσκοπου) να επιβάλει εκεί τον Καρλούτσο ως "πατριαρχικό εκπρόσωπο" (patriarchal delegate), ένα είδος παπικού λεγάτου με ασαφή αποστολή και αόριστα καθήκοντα.  Η αναμενόμενη εξέλιξη, η μόνη δυνατή,  είναι σε όλους γνωστή.

Ο Καρλούτσος έκτοτε προσπάθησε, μονομαχώντας με κάθε ένα απὀ τους αρχιεπίσκοπους (τέσσερις μέχρι σήμερα), να τους περιορίσει στα λειτουγρικά τους καθήκοντα προκειμένου να τους αντικαταστήσει ο ίδιος στη διοίκηση και οικονομική διαχείριση της Αρχιεπισκοπής. Αυτό γίνεται κι επαναλαμβάνεται εδώ και τριάντα χρόνια. Σήμερα ο Καρλούτσος ελέγχει και διευθύνει ανεξέλεγκτα --χωρίς εποπτεία εκμέρους του Αρχιεπισκόπου, λογοδοτώντας μόνο κι αποκλειστικά στον κ. Βαρθολομαίο-- τα μεγάλα αρχιεπισκοπικά ταμεία με δεκάδες εκατομύρια δολ.(Αρχόντων, Ηγεσίας των 100, Ορθοδοξίας και Ελληνισμού, Ταμείο Βαρθολομαίου για την ενίσχυση του Πατριαρχείου, Ταμείο Αγίου Νικολάου κτλ).

Εκκλησιαστικοί σχολιαστές παρατηρούν, ότι θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί τα αντικανονικά αυτά φαινόμενα αν στο Φανάρι υπήρχε και λειτουργούσε "κανονική, και όχι εικονική σύνοδος" που ως προς τη σύνθεσή της ανασυγκροτείται ανά εξάμηνο μέσα από ανεξέλεγκτες "αλχημείες", με αποτέλεσμα οι συνοδικοί μητροπολίτες, της αρεσκείας του πατριάρχη,  να εμφανίζονται χωρίς γενική ή ειδική γνώση της εκκλησιαστικής πραγματικότητας της Αμερικής. Αλλά και αν ακόμη γνώριζαν τα θέματα και είχαν άλλη γνώμη, διαφορετική από εκείνη του πατριάρχη, δεν θα τολμούσαν καν να την εκφράσουν μη τυχόν βρεθούν πάραυτα εκτός συνόδου, όπως πρόσφατα ο Αδριανουπόλεως....

Σύμφωνα πάντα με τους εκκλησιαστικούς εμπειρογνώμονες, ούτε τα βασικά τους συνοδικά καθήκοντα είναι εις θέση να εκπληρώσουν οι σημερινοί συνοδικοί μητροπολίτες  προκειμένου να αναχαιτισθούν πατριαρχικές εισπηδήσεις και να γίνουν σεβαστοί οι κανονικοί θεσμοί μιας ορθόδοξης επισκοπής, μητρόπολης ή αρχιεπισκοπής που εξ ορισμού είναι  αυτοτελής ως πρός την εσωτερική της διοίκηση. Σήμερα --παρατηρούν-- δεν βλέπουμε  σύνοδο λειτουργική στο Φανάρι, ούτε "σκιά συνόδου", αλλά κυριολεκτικά μόνο "καρικατούρα συνόδου",  καθότι οι συνοδικοί μητροπολίτες αγνοούν προφανώς ή παραθεωρούν τον ουσιαστικό λόγο ύπαρξης και λειτουργίας μιας συνόδου, που είναι όχι μόνο να στηρίζουν τον πρόεδρο της (πατριάρχη) όταν επιβάλλεται, αλλά και όταν χρειάζεται να υψώνονται σαν  προμαχώνας στην απολυταρχία του ενός που συχνά οδηγεί στην ασυδοσία και το σατραπισμό.

Το σημερινό τοπίο

Σ' αντίθεση με τα ΜΜΕ Ελλάδας και Νέας Υόρκης,  έμπειροι παρατηρητές των εκκλησιαστικών πραγμάτων της Αμερικής ξεκαθαρίζουν ευθύς εξ αρχής ότι "κρίση" στην Εκκλησία δεν υπάρχει, καθώς επικρατεί ηρεμία στο χώρο της ομογένειας. Επιμένουν ότι κρίση, πραγματική κρίση, υπάρχει μόνο στις σχέσεις Αρχιεπίσκοπου Ελπιδοφόρου και πρωτοπρεσβύτερου Άλεξ Καρλούτσου.

Ο αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος τόλμησε να σφίξει τα λουριά του Καρλούτσου, στην προσπάθειά του να ελέγξει τα οικονομικά της Αρχιεπισκοπής.  Σημειώνεται ότι η απόπειρα του Ελπιδοφόρου να "συμμαζέψει" τον Καρλούτσο έχει προκαλέσει ανεπανόρθωτο ρήγμα στις σχέσεις του με το κ. Βαρθολομαίο, ο οποίος, για λόγους  γνωστούς σε λίγους και άγνωστους σε πολλούς,  προσφέρει διαχρονική προστασία και κάλυψη στον Καρλούτσο.

Αποτέλεσμα της μετωπικής αυτής σύγκρουσης είναι ο Ελπιδοφόρος να βρίσκεται σήμερα στο στόχαστρο της δυάδας Βαρθολομαίου και Καρλούτσου, η οποία, συνεπής με την τριαντάχρονη ιστορία της, αναζητεί από καιρό κάποιο  πρόσχημα για τη δημιουργία  "κρίσης" που να δικαιολογεί την αντικατάσταση του Ελπιδοφόρου. Έτσι εξηγείται η μεγάλη κινητοποίηση των ΜΜΕ εναντίο του Ελπιδοφόρου με πρόφαση κάποια βάπτιση που άκριτα αποφάσισε να τελέσει ο τελευταίος  στη Γλυφάδα.  Στην προσπάθειά του αυτή ο κ. Βαρθολομαίος δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει τον αρχιεπίσκοπο Αθηνών Ιερώνυμο και άλλους αρχιερείς της Ελλάδας ώστε να μεγιστοποιηθεί το θέμα και αναβαθμιστεί τεχνηέντως σε μείζον θέμα της Ορθοδοξίας.

Αν και ο Ελπιδοφόρος επικρίνεται συχνά  για αρκετές του αποφάσεις και πρωτοβουλίες (την εκπαραθύρωση και του τελευταίου έλληνα καθηγητή από τη Θεολογική Σχολή της Βοστόνης,  την  παρουσία του στα εγκαίνια του "Τουρκικού Σπιτιού", τις πρόσφατες δηλώσεις του για τις εκτρώσεις  και τα τελευταία περίεργα βαπτίσια της Γλυφάδας), παρά ταύτα πολλοί ομογενείς επικροτούν την προσπάθειά του να μην  αφήσει τον υφιστάμενό του Καρλούτσο ανεξέλεγκτο και αχαλίνωτο, έστω κι αν ο ταραχοποιός αυτός σχετίζεται, όπως σχετίζεται, με τον κ. Βαρθολομαίο.

Επίσης, πολλοί ομογενείς δηλώνουν αδυναμία να κατανοήσουν το λόγο για τον οποίο έπρεπε να συγκληθούν "κοτζάμ σύνοδοι δύο 'σοβαρών' Εκκλησιών"  για να κρίνουν κάποιο βαπτίσι παιδιών ομοφυλοφιλικού ζεύγους που έγινε στη Γλυφάδα. Θεωρώντας την σκηνοθέτηση της όλης υπόθεσης  αρκετά "αστεία", οι ίδιοι δεν αποκρύπτουν την υποψία τους  ότι το καινούργιο σενάριο αποβλέπει μάλλον στην εκπαραθύρωση του Ελπιδοφόρου προς χάριν του Καρλούτσου, όπως ακριβώς έγινε και στις περιπτώσεις των προηγουμένων τριών αρχιεπισκόπων Αμερικής (Ιάκωβου, Σπυρίδωνα και Δημήτριου).

Το σκοτεινό αύριο

Απλοί πιστοί και αγανακτισμένοι κληρικοί αναρωτιούνται ποιός επιτέλους θα σκεφθεί για το μέλλον της Εκκλησίας της Αμερικής, αφού το Φανάρι συνεχίζει, μετά τριάντα ολόκληρα χρόνια, να εμπλέκεται σε επανωτές βυζαντινές μηχανορραφίες αδιαφορώντας ουσιαστικά για τη διατήρηση του Ελληνισμού και την ορθόδοξη πνευματική ανάπτυξη της ομογένειας. Οι ίδιοι κύκλοι τονίζουν με έμφαση τη μεγάλη ζημιά που οι φαναριώτικες δολοπλοκίες προξενούν στο σώμα της Εκκλησίας της Αμερικής, αλλά και  στην ίδια την κατά τα άλλα ένδοξη ιστορία του Πατριαρχείου και το κύρος της Αρχιεπισκοπής Αμερικής.

Βέβαιο είναι ότι η ομογένεια έχει χάσει αμετάκλητα την εμπιστοσύνη της στο Πατριαρχείο, όπως το κατάντησαν τα γεγονότα των τελευταίων τριάντα ετών. Οι ομογενείς βλέπουν να "τρώγονται" ο ένας μετά τον άλλο όλοι οι αρχιεπίσκοποἰ του (Ιἀκωβος, Σπυρίδων, Δημήτριος και τώρα ο τέταρτος, ο Ελπιδοφόρος).  Επί Ιακώβου η εμπιστοσύνη στο Φανάρι είχε κλονισθεί σχεδόν ολοκληρωτκά και μια μεγάλη αμερικανοποιημένη μερίδα της ομογένειας ζητούσε να ανακηρυχθεί σε αυτοκέφαλη η Αρχιεπισκοπή. Ο Σπυρίδων στη συνέχεια κατέβαλε υπεράνθρωπες προσπάθειες να πείσει την ομογένεια των μεγάλων αστικών κέντρων ότι  η εξάρτηση απ' το Πατριαρχείο αποτελούσε αναγκαιότητα επιβίωσης και χάρη στην ευρεία αποδοχή και δημοτικότητά του κατόρθωσε να αποκαταστήσει κάπως το κύρος του Πατριαρχείου στην Αμερική. Ωστόσο, με την εκπαραθύρωση του εκ μέρους του Φαναρίου,  η ελληνοαμερικανική κοινότητα αντιλήφθηκε αμέσως  ότι αντίκειμενο πατριαρχικής μέριμνας δεν ήταν ο λαός του Θεού, η ομογένεια,  αλλά συγκεκριμένοι "φίλοι του πατριάρχη". Επί Δημητρίου, μέλους της "Ζωής" εξ ορισμού αντιπατριαρχικού, συνεχίσθηκε η έντεχνη καταρράκωση του κύρους του Πατριαρχείου για να συμπληρωθεί με το μεγαλύτερο οικονομικό σκάνδαλο στην ιστορία της Εκκλησίας Αμερικής, τον ανεξήγητο εξανεμισμό πολλών δεκάδων εκατομυρίων δολ. από το ταμείο ανέγερσης του Αγίου Νικολαόυ, για τον οποίο φέρεται υπεύθυνος ο "πατριαρχικός εκπρόσωπος" Καρλούτσος, ως ο κυριότερος ερανοσυλλέτκης για την ανοικοδόμηση του ναού.

Έτσι, βρισκόμαστε σήμερα --υπογραμμίζεται χωρίς δισταγμό από παλαίμαχους κληρικούς-- στη θλιβερό σημείο όχι μόνο μεγάλη μερίδα της ομογένειας αλλά και φανατικοί άλλοτε οπαδοί του Πατριαρχείου να βλέπουν, ως λύση μοναδική για την επιβίωση της ελληνικής Ορθοδοξίας στην Αμερική, την απεξάρτησή της Αρχιεπισκοπής  από το "αδηφάγο" Πατριαρχείο και την αναβάθμιση της σε αυτοκέφαλη.

Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η συνέχιση ή μη, εκμέρους των υπευθύνων του Φαναρίου, της απαρχαιομένης πάγιας τακτικής των μηχανορραφιών και εκκλησιαστικών πραξικοπημάτων με συνοδεία κατά κανόνα οικονομικών σκανδάλων θα παίξει αποφασιστικό ρόλο για τη μελλοντική εκκλησιαστική πορεία της ομογένειας.  Όσοι υποστηρίζουν ακόμη την ανάγκη εξάρτησης από το Πατριαρχείο εναποθέτουν τις ελπίδες τους στην  προσεχή εκλογή νέου πατριάρχη. Αλλά για το μεγαλύτερο μέρος της Ομογένειας ο κύβος ήδη ερρίφθη, είτε ζήσει άλλα δεκαπέντε χρόνια ο κ. Βαρθολομαίος είτε όχι.

Τίποτε βέβαια δεν είναι δεδομένο και προκαθορισμένο. Όσο περνάει ο χρόνος, πάντως,  τόσο μεγαλύτερη θάναι η αφομοίωση του ομογενειακού στοιχείου, τόσο μεγαλύτερη θάναι  και η αποξένωση του από το Πατριαρχείο.

Να τα σκέφτονται άραγε αυτά εκεί στο Φανάρι; ή, ως συνήθως, νομίζουν πως "πέρα βρέχει", για να κλείσουν τελικά την αυλαία με το εγωπαθές εκείνο "εμού θανόντος, γαία πυρί μιχθήτω" ;;;

Αλέξανδρος Ρεμούνδος

ΑΒΕΒΑΙΗ Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ

 

Έληξαν προχθές στη Νέα Υόρκη οι πανηγυρικές εκδηλώσεις που είχαν οργανωθεί για τον εορτασμό της εκατονταετηρίδας της Αρχιεπισκοπής Αμερικής. Οι δυο βασικοί άξονες  των εορτασμών ήταν 1) τα εγκαίνια του ναού του Αγίου Νικολάου στο Σημείο Μηδέν του Μανχάταν και  2) η 46η Κληρικολαϊκή Συνέλευση της αρχιεπισκοπής.

Τις εκδηλώσεις τίμησαν με την παρουσία τους τριμελής πατριαρχική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον μητροπολίτη Χαλκηδόνος Εμμανουήλ, και οι πρώην αρχιεπίσκοποι Αμερικής Σπυρίδων και Δημήτριος, ενώ η εκπροσώπευση των αμερικανικών και ελληνικών πολιτικών αρχών υπήρξε αισθητά υποβαθμισμένη.

Ναός Αγίου Νικολάου

Για το  Ναό του  Αγίου Νικολάου όλες οι επίσημες ανακοινώσεις της αρχιεπισκοπής και τα σχετικά δημοσιεύματα είχαν εξαιρετικά πανηγυρικό και εγκωμιαστικό χαρακτήρα. Ο νέος ναός χαρακτηρίσθηκε "κόσμημα της παγκόσμιας Ελληνορθοδοξίας", "σύμβολο παγκοσμιότητας της Ορθοδοξίας", το "μεγαλύτερο μνημείο μετά τον Παρθενώνα".

 Από την όλη σχετική φιλολογία και παραφιλολογία έλειψε τελείως η αναφορά στα προβλήματα που αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει μέχρι σήμερα η ανέγερση και ολοκλήρωση του ναού. Άλλωστε ο υπεύθυνος για τα οικονομικά της ανέγερσης, πρωτοπρεβύτερος Άλεξ Καρλούτσος είχε προ διετίας δηλώσει «ακόμα και ο Περικλής είχε τους επικριτές του όταν έχτιζε τον Παρθενώνα»…. (!!!).

 Έτσι παρακάμφθηκε αριστοτεχνικά το μείζον θέμα του οικονομικού προϋπολογισμού ανέγερσης του ναού, ο οποίος από 20 εκατ. δολ. αρχικά έχει εκτοξευθεί πέραν των 100 εκατομ. δολ. Επίσης καμιά αναφορά δεν έγινε στον ανεξήγητο εξανεμισμό τουλάχιστο 50-60 εκατομ. δολ. για τα οποία τόσο η αρχιεπισκοπή όσο και ο Καρλούτσος αρνούνται  να δώσουν κάποιο στοιχειώδη απολογισμό ή έστω εξήγηση. Αποσιωπήθηκε ολότελα και το θέμα της προσωπικής προμήθειας της τάξης 5-15% που εισέπραττε από κάθε σχετική δωρεά ο ερανοσυλλέκτης Καρλούτσος, αν και ιερωμένος.

Παρά τις πανηγυρικές μεγαλοστομίες, παραμένει βαθιά ριζωμένη στις μάζες των ελληνορθόδοξων πιστών της Αμερικής η πεποίθηση ότι στο Σημείο Μηδέν μεσολάβησαν τεράστια οικονομικά σκάνδαλα και απεγνωσμένες προσπάθειες συγκάλυψης τους οι οποίες, τελικά, έπληξαν σοβαρά το κύρος της Αρχιεπισκοπής και κατ' επέκταση του Πατριαρχείου, καθότι ο Καρλούτσος είναι από χρόνια ο "προσωπικός αντιπρόσωπος" του Πατριάρχη Βαρθολομαίου στην Αμερική, αλλά συγχρόνως και ο κυριότερος "χρηματοσυλλέκτης" του.

46η Κληρικολαϊκή Συνέλευση

Όσο για την Κληρικολαϊκή συνέλευση της αρχιεπισκοπής, η διεξαγωγή των εργασιών της υπήρξε απροσδόκητα ομαλή.

Στα πλαίσια της Κληρικολαϊκής και λόγω της εκατονταερίδας που γιορταζόταν, έγιναν με πρωτοβουλία του αρχιεπίσκοπου, δεκάδες βραβεύσεις (πρώην αρχιεπισκόπων Αμερικής , Σπυρίδωνος και Δημητρίου, πολλών ιερέων και αρκετών λαϊκών). Τελέσθηκαν επίσης διάφορες χειροθεσίες ιερέων σε "πρωτοπρεσβύτερους του Οικουμενικού Θρόνου", "αρχιμανδρίτες του Οικουμενικού Θρόνου" και άλλα παρόμοια.

Ο υπόλοιπος λίγος χρόνος αφιερώθηκε στη συζήτηση των θεμάτων της Αρχιεπισκοπής.

Ενώ ανεμένονταν θερμές συζητήσεις  γύρω από το θέμα του καταστατικού, δεν σημειώθηκαν αψιμαχίες και έκτροπα.

 Η κληρικολαϊκή ασχολήθηκε επίσης για λίγο και με τον προϋπολογισμό της αρχιεπισκοπής, που κατα την καθιερωμένη παράδοση των τελευταίων δεκαετιών αποτελεί το κύριο έργο κάθε κληρικολαϊκής. Έτσι ο οικονομικός προϋπολογισμός της αρχιεπισκοπής  για το έτος 2023 ανέρχεται στα $25.370.00  και για το έτος 2024 στα $25.779.000.

Πρέπει να σημειωθεί ότι  για τα  παραπάνω θέματα, όπως και για άλλα δευτερεύουσας σημασίας, δεν υπήρξε ουσιαστικός διάλογος καθώς ο περισσότερος χρόνος ήταν αφιερωμένος στις ομιλίες του Αρχιεπίσκοπου.

Γενικά, η Κληρικολαϊκή αυτή συνέλευση θα περάσει στην ιστορία για τις θριαμβικο-πανηγυρικές της εκδηλώσεις παρά για κάποιο ουσιαστικό επίτευγμα που να προωθεί το έργο της Αρχιεπισκοπής. Το μόνο θετικό αποτέλεσμα, σύμφωνα με όχι λίγους παρατηρητές, ήταν η αποφυγή συγκρούσεων και η ανώδυνη διέλευση του κ. Ελπιδοφόρου από τις συμπληγάδες της Κληρικολαϊκής.

Η ασταθής θέση του αρχιεπίσκοπου

Το σοβαρότερο πρόβλημα που απασχολεί το Φανάρι τη στιγμή αυτή , όσον αφορά την Αμερική, είναι η αντιπαράθεση αρχιεπισκόπου Ελπιδοφόρου και  του "αντι-αρχιεπίσκοπου" Καρλούτσου.

Η αντιπαράθεση οφείλεται στη διαχρονική προσπάθεια του Καρλούτσου, με προφανή κάλυψη του κ. Βαρθολομαίου, να περιορίσει τον εκάστοτε αρχιεπίσκοπο στα λειτουργικά του καθήκοντα με στόχο ν' αφεθεί η διοίκηση και προπαντός η ανεξέλεγκτη οικονομική διαχείριση της αρχιεπισκοπής στα χέρια του.

Έτσι η  μετωπική σύγκρουσή μεταξύ αρχιεπίσκπου και αντι-αρχιεπίσκοπου θεωρείται  από όλους απόλυτα "φυσιολογική"  και δεν αποτελεί πια μυστικό για κανένα. Είναι γνωστή και στο  Φανάρι, στους μητροπολίτες και επισκόπους της Αμερικής,  στους δημοσιογράφους και εκκλησιαστικούς παρατηρητές αλλά και στο ευρύτερο σώμα των ελληνορθόδοξων πιστών της Αμερικής.

Με δεδομένη την εξάρτηση του κ. Βαρθολομαίου από τον "μυστηριώδη" ιερωμένο Καρλούτσο, έχουν  γίνει επανειλημμένες  κλειστές συσκέψεις στο Φανάρι για αντιμετώπιση του προβλήματος. Η λύση φαίνεται να αναζητείται ακόμη σε παληά μοντέλα: "πονάει κεφάλι, κόψει κεφάλι". Ωστόσο, λόγω του πολιτικού κόστους που θα κληθεί πάλι να καταβάλει, ο κ. Βαρθολομαίος  φαίνεται ακόμη διστακτικός ως προς τον καταλληλότερο τρόπο απομάκρυνσης του αρχιεπίσκοπου Ελπιδοφόρου. Θα πρέπει να επινοηθεί νέο πιστευτό σενάριο, διαφορετικό από κείνα που χρησιμοποιήθηκαν για το ξίλωμα των αρχιεπίσκοπων Ιάκωβου, Σπυρίδωνα και Δημητρίου, ένα σενάριο που να συσκοτίζει τα πράγματα και αποκρύπτει τους πραγματικούς λόγους της νέας πατριαρχικής πρωτοβουλίας.

Άσχετο με τα παραπάνω δεν φαίνεται να είναι ένα πρόσφατο ολιγοήμερο ταξίδι που ο κ. Βαρθολομαίος, με συνοδό τον Καρλούτσο, πραγματοποίησε στην Αγγλία όπου έγινε συνάντηση στρατηγικής σημασίας με τον Αρχιεπίσκοπο Θυατείρων Νικήτα. Το ταξίδι κρατήθηκε μυστικό και η σχετική ανακοίνωση του Πατριαρχείου μιλούσε αόριστα για ολιγοήμερη απουσία του Πατριάρχη από την Κωνσταντινούπολη, για ανάπαυση. Να σημειωθεί τέλος ότι ο κ. Νικήτας από καιρό αναφέρεται ως ο πιθανότερος διάδοχος του Ελπιδοφόρου εκμέρους κύκλων του Φαναρίου, οι οποίοι φροντίζουν να διοχετεύουν τη νέα εξέλιξη και στον Τύπο.

Βέβαια, μόνο να υποθέσει μπορεί κανείς ποιο υπήρξε το συγκεκριμένο αντικείμενο της συζήτησης Βαρθολομαίου-Καρλούτσου-Νικήτα. Γεγονός πάντως είναι ότι μετά την συνάντηση αυτή αλλάζει άρδην το σκηνικό στην αρχιεπισκοπή της Αμερικής. Στα εγκαίνια του Αγίου Νικολάου και στην Κληρικολαϊκή, δύσκολα θα βρει κανείς επίσημο λόγο του Ελπιδοφόρου που να μην εξυμνεί, με "ενοχλητική αμετροέπεια" μάλιστα,  τις αρετές και τα επιτεύγματα του Καρλούτσου. Επίσης, στα εγκαίνια του παραπάνω ναού, προσκλήθηκε ο προβληματικός ιερέας να τελέσει ορισμένες αρχιερατικές πράξεις (υπογραφή αντιμήνσεων και χρίση ναού). Οι σχολιαστές δυσκολεύονται να ερμηνεύσουν την κολακευτική συμπεριφορά του κ. Ελπιδοφόρου προς τον διαχρονικό ταραξία ιερωμένο και αναρωτιένται αν πρόκειται για σηματοδότηση νέας περιόδου σχέσεων μεταξύ των δυο, ή αν πρέπει να ερμηνευθεί σαν προσπάθεια να εξευμενίσει τον πατριάρχη ή απλώς σαν απόπειρα εξαγοράς χρόνου. Πάντως είναι αναμφισβήτητη η ξαφνική αλλαγή στάσης του Αρχιεπίσκοπου απέναντι στον Καρλούτσο, που σημαίνει  μάλλον αναγκαστική υποχώρηση εκμέρους του αρχιεπίσκοπου λόγω της σοβαρότατης απειλής από Αγγλία μεριά. Ως αντάλλαγμα για την υποχώρηση του ο κ. Ελπιδοφόρος φαίνεται να εξασφάλισε την υποστήριξη του πατριάρχη για την ομαλή διεξαγωγή της Κληρικολαϊκής.

Καλά πληροφορημένοι παρατηρητές μιλούν για τον ρόλο που έπαιξε σχετικά ο αρχηγός της Πατριαρχικής Αντιπροσωπείας, μητροπολίτης Χαλκηδόνος Εμμανουήλ, ο οποίος μετέφερε την "επιθυμία" του Πατριάρχη στους μητροπολίτες της Αμερικής (ιδίως πρός τους μητροπολίτες Βοστώνης και Σικάγου) "να μην διαταραχθεί η ενότητα" στην Κληρικολαϊκή Συνέλευση από τη συζήτηση σχετικά με την αναθεώρηση του Καταστατικού της Αρχιεπισκοπής Αμερικής.

Ο Ελπιδοφόρος υποχώρησε. Είναι ολοφάνερο ότι έκανε πίσω τουλάχιστο για την περίοδο των παραπάνω εορτασμών. Η ερώτηση τώρα είναι αν υποχώρησε και σ' άλλα θέματα σχετικά με τον Καρλούτσο. Διότι δεν πρέπει να ξεχνά ότι απ' τον Καρλούτσο εξαρτάται η παραμονή του στη Αμερική. Είτε το θέλει είτε όχι.....

Αλέξανδρος Ρεμούνδος

Εκοιμήθη ο αδελφός μου Άρχων Πρωτοψάλτης Γεώργιος Ρεμούνδος. Καλό Παράδεισο, Αιωνία σου η μνήμη.

Μετὰ πνευμάτων δικαίων, τετελειωμένων, την ψυχήν του δούλου σου, Σῶτερ ἀνάπαυσον, φυλάττων αὐτήν, εἰς τὴν μακαρίαν ζωήν, τὴν παρὰ σοὶ φιλάνθρωπε. 

 Ο Θεός να σε αναπαύσει εκεί που δεν υπάρχουν πια θλίψεις και στεναγμοί.

Μακαρία νάναι η οδός που τώρα πορεύεσαι.
Βαρύ το πένθος πολύ βαρύ...

Ζωή σε μας τους περιλειπόμενους.

Ελληνοτουρκικά: Γιατί τραβάει το σκοινί ο Ερντογάν

 Τα δείγματα είχαν φανεί εδώ και καιρό και το καλό κλίμα που είχε αποτυπωθεί εκείνο το κυριακάτικο μεσημέρι στο Μέγαρο Βαχντετίν της Κωνσταντινούπολης πήγε περίπατο. Με το «Μητσοτάκης γιοκ» που αναφώνησε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «βύθισε» εκ νέου τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σε νέο χαμηλό και, κάπως έτσι, έθεσε σε επιφυλακή την Αθήνα εν όψει του καλοκαιριού. Ολοι στην Αθήνα περιμένουν έναν νέο, παρατεταμένο γύρο έντασης στα Ελληνοτουρκικά. Βεβαίως, το πόσο θερμό θα είναι το καλοκαίρι μένει να φανεί, καθώς δύσκολα η Αγκυρα θα φτάσει στα «κόκκινα» του 2020, όταν φτάσαμε στο «παρά ένα» ενός κανονικού θερμού επεισοδίου.

© Παρέχεται από: Protothema.grellinotourkika_thema_x

Οι νέοι τουρκικοί λεονταρισμοί έφεραν την Αθήνα, αναπόδραστα, σε φάση ετοιμότητας. Η νέα κρίση βρήκε τον κ. Μητσοτάκη στη Βοστόνη και τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Γιάννη Οικονόμου στις Βρυξέλλες, σύντομα όμως η Αθήνα έδωσε την πρώτη απάντηση στον Ερντογάν με ένα βασικό δίπτυχο: δεν θα μπούμε σε προσωπική αντιπαράθεση, αλλά θα επιμείνουμε στις εθνικές μας θέσεις, με γνώμονα πάντα το Διεθνές Δίκαιο. Ή, όπως το έθεσε ο κ. Μητσοτάκης από το Υπουργικό Συμβούλιο της Παρασκευής «δεν έχουμε λόγο να ανοίξουμε διάλογο με το παράνομο, με το ανιστόρητο και τελικά με το αδιέξοδο. Αντίθετα, μένουμε πάντα ανοιχτοί σε κάθε προσέγγιση που εδράζεται στη διεθνή νομιμότητα, αλλά και στις σχέσεις καλής γειτονίας. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι δεν θα υπερασπιζόμαστε τα δικαιώματά μας και προφανώς δεν σημαίνει κιόλας ότι δεν θα δημοσιοποιούμε διεθνώς, σε όλα τα fora, όσα απαράδεκτα συμβαίνουν τους τελευταίους μήνες στην περιοχή μας».

Διεθνοποίηση

Και μπορεί ο κ. Μητσοτάκης να μην επιλέγει την αντιπαράθεση με τους όρους του κ. Ερντογάν, όμως είναι σαφές ότι η κυβέρνηση δεν θα αφήσει έτσι την επιχείρηση της Τουρκίας να κάνει bullying στην ευρύτερη περιοχή, επικαλούμενη το δίκαιο του ισχυρού. Η αρχή έγινε με την επιστολή στον ΟΗΕ, με την οποία δινόταν απάντηση στην επιστολή του μόνιμου Τούρκου αντιπροσώπου Φεριντούν Σινιρλίογλου από τον περασμένο Σεπτέμβριο. Τότε, η ελληνική πλευρά είχε επιλέξει να μην κλιμακώσει περαιτέρω παρά τα εξωφρενικά τουρκικά επιχειρήματα περί αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών. Από την ώρα που η Τουρκία διέρρηξε οριστικά το μορατόριουμ, όμως, δόθηκε άμεσα η εντολή στον γενικό γραμματέα του υπουργείου Εξωτερικών Θεμιστοκλή Δεμίρη, ουσιαστικά, να βγάλει από το συρτάρι του την απαντητική επιστολή στον κ. Σινιρλίογλου και να την αποστείλει στον γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. 

Από εκεί και μετά, η μπάλα περνά στον κ. Μητσοτάκη, ο οποίος αναμένεται να θέσει το ζήτημα στα διεθνή ραντεβού που θα έχει το επόμενο διάστημα. Πρώτος σταθμός είναι η Σύνοδος Κορυφής που έχει προγραμματιστεί για τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, αν και το βασικό της θέμα είναι οι αποφάσεις για την ενέργεια και την απεξάρτηση από τους ρωσικούς ορυκτούς πόρους. Το επιχείρημα του κ. Μητσοτάκη προς τους Ευρωπαίους είναι ότι η Αν. Μεσόγειος είναι πλέον ένας ενεργειακός κόμβος και για την Ευρώπη, συνεπώς δεν μπορεί να διαταράσσεται το περιβάλλον σταθερότητας.

Το επιχείρημα γίνεται ακόμα πιο επίκαιρο και υπό το πρίσμα του ότι οι ηγέτες της Ε.Ε. θα συζητήσουν και για την άμυνα και την κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική στο εν λόγω ζήτημα, το οποίο βεβαίως θα τεθεί και στην τακτική και τελευταία για τη «σεζόν» Σύνοδο Κορυφής, στις 24 Ιουνίου. Το μεγάλο ραντεβού, όμως, είναι η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη, με τον πρωθυπουργό να ταξιδεύει στην ισπανική πρωτεύουσα στις 28 Ιουνίου και να μένει ως τις 30. Το μήνυμα του πρωθυπουργού συνίσταται στο ότι δεν είναι νοητό ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ να απειλεί ένα άλλο κράτος-μέλος, διασαλεύοντας την τάξη στο νοτιοανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, σε μια περίοδο που απαιτείται ενότητα έναντι της Ρωσίας. 

Στην ισπανική πρωτεύουσα θα βρίσκεται και ο Τούρκος πρόεδρος, αυτή την ώρα όμως θεωρείται μάλλον απίθανο να υπάρξει κάποια επαφή των δύο ηγετών, από τη στιγμή που ο κ. Ερντογάν έχει επιλέξει και πάλι να πάει το ζήτημα σε προσωπικό επίπεδο, επανερχόμενος στη ρητορική του 2020. Θα έχει ενδιαφέρον, όμως, ποια θα είναι η αντίδρασή του σε μια περίοδο όπου η στάση του στο ζήτημα της ένταξης Φινλανδίας και Σουηδίας στο ΝΑΤΟ δοκιμάζει τις αντοχές πολλών κρατών-μελών της Συμμαχίας.

Τα σενάρια

Επί του πρακτέου, πάντως, στην Αθήνα έχουν γίνει σενάρια επί χάρτου, για το τι θα πρέπει να περιμένουμε το καλοκαίρι. «Θα είναι ένα δύσκολο καλοκαίρι, καθώς έχουμε σαφή κλιμάκωση, αλλά δεν νομίζω ότι θα φτάσουμε στα επίπεδα του 2020», εκτιμά ανώτατη διπλωματική πηγή στο «ΘΕΜΑ», απηχώντας και τη θέση της κυβέρνησης ευρύτερα. Στο υπουργείο Εξωτερικών, σε συνεργασία με το υπουργείο Αμυνας, έχουν επεξεργαστεί αρκετά σενάρια κλιμάκωσης από μέρους της Αγκυρας. Ως αυτή την ώρα, όμως, επικρατέστερα θεωρούνται δύο: η ένταση των υπερπτήσεων από μέρους της Αγκυρας, αλλά και η πίεση στις μεταναστευτικές ροές.

Ηδη, οι Τούρκοι έδωσαν δείγματα με υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά, αλλά και σε απόσταση 2,5 ναυτικών μιλίων από την Αλεξανδρούπολη, ενώ έχουν εκδώσει ΝΟΤΑΜ δεσμεύοντας μεγάλες περιοχές του Αιγαίου για ασκήσεις σε μία σημαδιακή ημέρα όπως η σημερινή, που είναι η επέτειος της Αλωσης της Κωνσταντινούπολης το 1453. Οσο για τις μεταναστευτικές ροές, είναι ελαφρώς αυξημένες και από τον Εβρο, αλλά και διά θαλάσσης, αν και είναι πολύ πιο ισχυρή η παρουσία του Λιμενικού σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια και μπαίνει, ουσιαστικά, «στοπ» στους διακινητές.

Στα σενάρια που η Αθήνα έχει εξετάσει υπάρχουν και κινήσεις πολύ μεγαλύτερης κλιμάκωσης. Αυτά, όμως, ως τώρα είναι σενάρια επί χάρτου, καθώς η εκτίμηση είναι ότι μια ένταση της τάξης του 2020 δεν συμφέρει την Τουρκία σε καμία περίπτωση, σε αυτή τη συγκυρία. Και μπορεί η πρώτη αντίδραση εκ μέρους των ΗΠΑ να ήταν μάλλον χλιαρή πριν από μερικές μέρες, αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μια κλιμάκωση θα μείνει αναπάντητη. Υπάρχει, δε, ένας ακόμα παράγων που μπορεί να επενεργήσει, σύμφωνα με ανάλυση κυβερνητικών πηγών, ώστε η ένταση να μη φτάσει εκ νέου σε δυσθεώρητα επίπεδα - κι αυτός δεν είναι άλλος από τον τουρισμό.

Οπως η Ελλάδα, έτσι και η Τουρκία, περιμένει ένα εξαιρετικό καλοκαίρι μετά από δύο δύσκολες τουριστικές σεζόν για την αγορά της. Σε μια περίοδο, μάλιστα, όπου η τουρκική οικονομία διάγει μάλλον τις χειρότερες μέρες της και ο πληθωρισμός χτυπά κόκκινο, η γείτων δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει τουριστικό συνάλλαγμα, την ώρα ειδικά που η ήπια στάση της έναντι της Ρωσίας την κάνει προορισμό και για Ρώσους τουρίστες. Συνεπώς, τα «ήρεμα νερά» του Αιγαίου μπορεί να μην είναι απολύτως ευφημισμός, υπό την έννοια ότι κανένας δεν θέλει αναταραχή… παρά θιν’ αλός. 

Γιατί τώρα

Το ερώτημα του… ενός εκατομμυρίου είναι γιατί ο Ερντογάν αποφάσισε σε αυτή τη συγκυρία να «πατήσει το κουμπί» και να επαναφέρει το καθεστώς της έντασης στο Αιγαίο. Με βάση τις συζητήσεις που έχει κάνει το «ΘΕΜΑ» με κυβερνητικές και διπλωματικές πηγές, προκύπτουν τρεις βασικοί άξονες για τον τουρκικό εκνευρισμό και τους συνακόλουθους λεονταρισμούς:

Ο έντονος εκνευρισμός για τη γεωπολιτική αναβάθμιση της Ελλάδας, όχι τόσο για τα χειροκροτήματα υπέρ του κ. Μητσοτάκη στο Κογκρέσο, αλλά για τον νέο ρόλο της Αλεξανδρούπολης που λειτουργεί ως ουσιαστική εναλλακτική στον ρόλο που ως τώρα είχαν τα τουρκικά Στενά, την εκτεταμένη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ σε μια σειρά βάσεων στη χώρα μας, αλλά και την προοπτική ενίσχυσης της αμυντικής υποδομής και των ελληνικών νησιών, στο πλαίσιο της συνολικής αναβάθμισης της Ελλάδας εντός της Συμμαχίας. 

Η αδυναμία του Ερντογάν να κεφαλαιοποιήσει τον ρόλο που διαδραματίζει στο Ουκρανικό παρά τις αρχικές προσπάθειες επαναπροσέγγισης με τη Δύση. Παρά το γεγονός ότι είδε τον κ. Τζο Μπάιντεν στη Γενεύη προ μηνών, εξακολουθεί να μην έχει λάβει πρόσκληση για τον Λευκό Οίκο. Την ίδια ώρα, η Τουρκία παραμένει εξοβελισμένη από το πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35,  ενώ η Ελλάδα προχωρά τις διαδικασίες απόκτησης. Παράλληλα, η Τουρκία δεν μπορεί να περάσει ακόμα από το Κογκρέσο ούτε την αναβάθμιση των υφιστάμενων F-16 που έχει. 

Η προοπτική εκλογών το 2023 ή ακόμα και νωρίτερα, το φθινόπωρο, που δημιουργεί την ανάγκη εσωτερικής πόλωσης, ιδίως με δεδομένα τα οικονομικά προβλήματα. Ο Τούρκος πρόεδρος ανοίγει τη βεντάλια των διεκδικήσεων, καθώς ο ίδιος αντιμετωπίζει πρόβλημα και με τον μεγάλο αριθμό μεταναστών από τη Συρία, τους οποίους θα ήθελε να μεταφέρει σε αυτή την ουδέτερη ζώνη που επιδιώκει να δημιουργήσει στη Βόρεια Συρία. Κάπως έτσι, ανεβάζει τους τόνους και στο Αιγαίο, σε μια προσπάθεια να αποσπάσει οφέλη σε άλλα μέτωπα που τον ενδιαφέρουν ίσως και περισσότερο. Τα Ελληνοτουρκικά, δε, πάντα πουλάνε και στο εσωτερικό ακροατήριο, ιδίως αφ’ ης στιγμής ο Ερντογάν βασίζεται σε μια συμμαχία με εθνικιστικό πρόσημο με τους Γκρίζους Λύκους. 

Ελληνοτουρκικά: Γιατί τραβάει το σκοινί ο Ερντογάν (msn.com)

Βαγγέλης Παπαθανασίου: Πέθανε ο μεγάλος συνθέτης σε ηλικία 79 ετών

 

© Παρέχεται από: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΒαγγέλης Παπαθανασίου: Πέθανε ο μεγάλος συνθέτης σε ηλικία 79 ετών

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 79 ετών ο μεγάλος Έλληνας μουσικός και συνθέτης, Βαγγέλης Παπαθανασίου, αργά το βράδυ της Τρίτης 17 Μαΐου.

Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες, όχι απλά με διεθνές εκτόπισμα, μιας και η μουσική του ακούστηκε ως και στο διάστημα το 2001, στην αποστολή της NASA 2001 Οδύσσεια στον Άρη.

Είναι δύσκολο να χωρέσουν σε λίγες σειρές όσα κατάφερε στην πολυποίκιλη καριέρα 5 δεκαετιών ο Βαγγέλης Παπαθανασίου ή απλά Vangelis όπως έγινε γνωστός στο εξωτερικό.

Από τα πρώτα του βήματα με συγκροτήματα την δεκαετία του '60 ξεχωρίζουν φυσικά οι Aphrodite's Child που έφτιαξε μαζί με τον Ντέμη Ρούσσο και μας έδωσαν τον δίσκο αναφοράς για το progressive, 666.

Στα μέσα της δεκαετίας του '70 αποχώρησε από τους Aphrodite's Child για να εγκατασταθεί στο Λονδίνο και να ξεκινήσει μία σόλο καριέρα, που μεταξύ πολλών άλλων, έδωσε και εκπληκτικά soundtracks. Το Blade Runner, το Alexander και το Ελ Γκρέκο είναι μερικές από τις ταινίες που επένδυσε μουσικά ο Παπαθανασίου, με εξέχουσα φυσικά την μουσική του επένδυση για το Οι Δρόμοι της Φωτιάς, που του χάρισε άλλωστε και ένα βραβείο Όσκαρ το 1982.

Μουσική έγραψε επίσης για το θέατρο. Το 1983 έκανε με τον Μιχάλη Κακογιάννη την παράσταση Μήδεια που ανέβηκε στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, με πρωταγωνίστρια την Ειρήνη Παππά.

Η συνέντευξή του στο περιοδικό Κ το 2019

Στις 25 Ιανουαρίου 2019 έφτασε στα χέρια μας το νέο έργο του Βαγγέλη Παπαθανασίου, το Nocturne. Ο συνθέτης αποδίδει στο πιάνο έντεκα νέες και έξι κλασικές συνθέσεις του – το Chariots of Fire, το love theme από το Blade Runner, αλλά και το θέμα από το 1492, μεταξύ άλλων. Το Nocturne, που είναι μια αφορμή για να μιλήσουμε για ορισμένα ζητήματα που τον απασχολούν διαχρονικά, μπορεί να προσεγγιστεί ως ένας διαλογισμός πάνω στην έννοια της νύχτας.

[kath-read-more post="1009004"]

Ο καλλιτέχνης, που κέρδισε το Όσκαρ το 1982 για τη μουσική του στους Δρόμους της Φωτιάς, έχει δημιουργήσει έργα με κεντρικό θέμα άλλοτε το Διάστημα και άλλοτε τη Γη. Θα έλεγε κανείς ότι ο νυχτερινός ουρανός με τα αστέρια –σε μια θαυμάσια φωτογραφία στο εξώφυλλο του CD– συμβολίζει τη νοητική σύντηξη Διαστήματος και Γης και γι’ αυτό –ως συμβολικό πλαίσιο– συνδυάζει δύο κύριες πλευρές της δημιουργικής έκφρασης του συνθέτη.

Θεωρώ ότι όλα έχουν ειπωθεί και γραφτεί για τη νύχτα, από την αρχή της ύπαρξης του ανθρώπου, θετικά και αρνητικά, αρχίζει τη συζήτηση ο κ. Παπαθανασίου. Μυστήρια, παραμύθια, κάθε είδους φόβοι, ερωτισμός, φαντασιώσεις. Και όλα αυτά, γιατί η νύχτα ενισχύει κατά πολύ στον άνθρωπο το συναίσθημα. Το Nocturne διαπνέεται από την έννοια της μοναχικότητας, όχι όμως με το βάρος της μελαγχολίας, αλλά με την ισορροπία του στοχασμού και της αταραξίας. Η μοναχικότητα, η μελαγχολία, ο στοχασμός σε όλα αυτά τα στοιχεία η νύχτα τούς δίνει τον χώρο να αναπτυχθούν και να λειτουργήσουν, λέει.

Τον ρωτώ γιατί, ενώ είναι ταυτισμένος με την πρωτοπορία στο πεδίο της αξιοποίησης της νέας τεχνολογίας, επέλεξε το έργο αυτό να είναι ουσιαστικά μια ωδή στο πιάνο, ένα παλαιό όργανο. Αρέσει σε εμάς τους ανθρώπους να μιλάμε για πρωτοπορία, αλλά προσωπικά δίνω σημασία περισσότερο στη συνέπεια, λέει. Όσον αφορά το πιάνο στο οποίο αναφέρεστε, όπως και τα άλλα μουσικά όργανα, στην ουσία δεν έχει ηλικία. Κάθε όργανο έχει τη δική του προσωπικότητα και οι συνδυασμοί τους δημιουργούν χαρακτήρες και χρώματα. Ως προς την πρωτοπορία, δεν βρίσκεται στα όργανα, αλλά στον άνθρωπο. Παράδειγμα: θα μπορούσατε να γράψετε με το δάχτυλό σας στην άμμο μια φράση ή μια μαθηματική εξίσωση και την ίδια φράση ή εξίσωση να τη γράψετε στον πιο σύγχρονο υπολογιστή. Το νόημα θα είναι ακριβώς το ίδιο.

Σε μια συνέντευξη που έδωσε το 1984 στο περιοδικό Guitar and Claviers είχε πει ότι εργάζεται με το συνθεσάιζερ όπως θα εργαζόταν με μια συμφωνική ορχήστρα. Πρόσθεσε ωστόσο ότι δεν θα μπορούσε ένα συνθεσάιζερ να υποκαταστήσει μια συμφωνική ορχήστρα, γιατί λείπει ο ανθρώπινος παράγοντας, ο οποίος δεν μπορεί να κωδικοποιηθεί, να προγραμματιστεί. Τριάντα πέντε χρόνια μετά, μπαίνω στον πειρασμό να τον ρωτήσω αν πιστεύει ότι με τη σημερινή πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί οι μικροεπεξεργαστές σε ένα συνθεσάιζερ να αρχίσουν να εξανθρωπίζονται. Θα ήθελε να είχε μπροστά του και να εργάζεται με ένα “νοήμον συνθεσάιζερ” που θα προσέγγιζε ακόμα περισσότερο μια συμφωνική ορχήστρα;

Όλα είναι δόνηση

Κατ’ αρχάς, είναι προφανές ότι ο άνθρωπος χρησιμοποιεί κάθε διαφορετική πηγή ήχου για να πετύχει ένα άλφα, βήτα ή γάμμα αποτέλεσμα, εξηγεί. Αυτή ήταν η προσέγγιση, αιώνες πριν, των συμφωνικών συνόλων, μικρών ή μεγάλων. Πάντα θεωρούσα ότι η συμφωνική ορχήστρα ήταν και η αρχή του πρώτου συνθεσάιζερ. Το να νομίζουμε ότι ο ήχος που παράγεται από τα “παραδοσιακά” μουσικά όργανα, που και αυτά δεν είναι τίποτε άλλο από μηχανές, είναι ο σωστός τρόπος, αυτό είναι λάθος. Αυτό που έχει σημασία είναι το πώς τα χρησιμοποιεί ο άνθρωπος και κατά βάθος πώς τα χρησιμοποιεί η μουσική. Άλλωστε, όλα είναι δόνηση και η δόνηση υπάρχει παντού. Ως προς την τεχνητή νοημοσύνη που αναφέρετε και η οποία τελευταία έχει πάρει διαστάσεις μόδας, δεν βλέπω τον λόγο να χρησιμοποιώ ένα μηχάνημα με τεχνητή νοημοσύνη, τη στιγμή που μπορώ να συνεργάζομαι μ’ έναν άνθρωπο.

Η αλήθεια είναι ότι δεν περίμενα αυτή την απάντηση, διότι κατά βάθος θα ήθελα ο συνθέτης που σφράγισε με τη μουσική του το Blade Runner –την ταινία που κατά τη γνώμη πολλών σε όλο τον κόσμο αποτελεί την αισθητική, κινηματογραφική, αλλά και φιλοσοφική αποθέωση της τεχνητής νοημοσύνης– να είναι έτοιμος να υποδεχθεί το νέο στάδιο της εξέλιξης του ανθρώπου, που θα προέλθει από το άνοιγμα των ασκών της νοημοσύνης. Προφανώς, όμως, η σκέψη του παραμένει σταθερά ανθρωποκεντρική.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι απόψεις του για την Ελλάδα, τόσο τη σημερινή Ελλάδα όσο και την Ελλάδα ως διαχρονική έννοια δημιουργίας, πολιτισμού και πνευματικής ολοκλήρωσης. Σε μια συνέντευξή του στα Πρόσωπα και στη Μανουέλα Παυλίδου, το 1985, είχε πει ότι οι χώρες που εισάγουν δεν διευκολύνουν τη δημιουργία, γιατί έχουν συνηθίσει να εισάγουν και όχι να εξάγουν πράγματα. Θεωρώ ότι αυτή είναι μια εξαιρετική παρατήρηση για την Ελλάδα, που ισχύει και σήμερα, παρά την όποια πρόοδο. Πιστεύει ότι η δημιουργία είναι ζήτημα νοοτροπίας – αν είμαστε και σκεφτόμαστε με εξωστρέφεια ή όχι; Το ερώτημα αυτό πυροδοτεί μια συζήτηση με επιχειρήματα που σε πολλούς θα φανούν ενδιαφέροντα όσο και απροσδόκητα, και είναι χρήσιμα για να εξηγήσουν όχι μόνο το έλλειμμα δημιουργίας στην Ελλάδα, αλλά και διεθνή φαινόμενα, όπως η οικονομική κρίση, το Brexit ή τα κίτρινα γιλέκα.

Ο κρίκος ή το κέντρο, αν θέλετε, που δημιουργεί αυτή τη συμπεριφορά είναι η ελευθερία, λέει και τονίζει τη λέξη ελευθερία. Αυτό που σας λέω μπορεί να σας φαίνεται παράξενο και όχι αληθινό, αλλά σκεφτείτε και πείτε μου. Πότε εδώ και περίπου 2.000 χρόνια η χώρα μας μπορούσε να πάρει μόνη της αποφάσεις για κάθε είδους ουσιαστικά θέματα, χωρίς να ρωτήσει και να πάρει την άδεια από κάποιον άλλον; Άρα λοιπόν, οι Έλληνες, ως κατακτημένοι, έπρεπε να πάρουν την άδεια από τον κατακτητή για να πράξουν το οτιδήποτε, έως ότου επιβληθεί η νέα τάξη πραγμάτων, που ήταν και η μεγαλύτερη καταστροφή στην ανθρωπότητα.

Βαγγέλης Παπαθανασίου: Πέθανε ο μεγάλος συνθέτης σε ηλικία 79 ετών (msn.com)